Yayık ayranı

Ekşimiş yoğurdun yayıkta çalkalanıp tereyağı ayrıldıktan sonra kalan yayıkaltının tuzlanmasıyla elde edilen geleneksel ayran.

Yayık ya da katık ayranı, veya çalkama Türkiye'nin yayık ile tereyağı yapılan bölgelerinde üretilen ve günümüzde tüketilen ayrandan farklı bir fermante süt ürünüdür. Ayran, yoğurda su ve tuz eklenmesi ile hazırlanırken, yayık ayranı, yoğurda su eklenerek yayıkta dövülmesi, tereyağının ayrıştırılması ve yoğurttan arta kalan açık renkli, yapışkanımsı kıvamlı ve kendine has kokulu yayıkaltına tuz eklenmesi sureti ile üretilmektedir. Yayık ayranı için kullanılan yoğurdun, normal yoğurda kıyasla daha uzun süre fermante edildiği ve güçlü bir ekşi tada sahip olduğu kaydedilmiştir.

Yayık ayranı, sıradan ayrandan temelden farklıdır: yoğurt suyla sulandırılıp karıştırılmaz, yayıkta çalkalanır ve içindeki tereyağı ayrılır.

Geriye kalan sıvıya yayıkaltı denir. Yağı alındığı için hafiftir, fermantasyon sayesinde hafif ekşidir ve sindirimi kolaydır. Köyde bir işlemle iki ürün elde edilir: tereyağı ve ayran.

İki şart vardır — yoğurdun yeterince ekşimiş olması ve suyun soğuk olması. Taze yoğurttan ya da ılık suyla yağ birleşmez, çalkalama boşa gider.

• 2 litre ev yoğurdu (en az 12 saat fermente)
• 1 litre soğuk su
• 2 çay kaşığı tuz (tercihen kaya tuzu)
• Servis için buz
• İsteğe bağlı: birkaç dal taze nane veya kekik

1. Yoğurdu geniş bir yayığa ya da derin bir kaba aktarın.
2. Yoğurdun uzun fermente olması gerekir; ekşimsi bir tadı olmalı.
3. Taze yoğurttan tereyağı ayrılmaz, bu yüzden bekletilmiş yoğurt kullanılır.
4. Soğuk suyu yavaşça ekleyip iyice karıştırın.
5. Karışım homojen bir kıvama gelmeli.
6. Suyun soğuk olması önemlidir; ılık suda yağ birleşmez.
7. Yayığın ya da kabın ağzını sıkıca kapatın.
8. Yayığı omuz hizasında tutarak kuvvetlice çalkalayın.
9. Çalkalandıkça yoğurdun içindeki yağ parçacıkları birleşmeye başlar.
10. 30-40 dakika süren bu işlem sonunda yüzeyde tereyağı tabakası oluşur.
11. Tereyağını kaşıkla toplayıp ayrı bir kaba alın.
12. Geriye kalan açık renkli sıvıya yayıkaltı denir; ayranın kendisi budur.
13. Yayıkaltına tuzu ekleyip iyice karıştırın.
14. Cam şişeye aktarıp buzdolabında en az 1 saat dinlendirin.
15. Buz ekleyerek soğuk servis edin.
16. İsterseniz taze nane veya kekik dalıyla sunun.

Kaynak: elyazimi

Tarifi beğendin mi? ★ ★ ★ ★ ★ 4.3 (3 oy) Oyumu geri çek

Paylaş

💬WhatsApp 𝕏X fFacebook 🔗Kopyala