Japonya'daki Moğol istila gemisi enkazında zar ve oyun kartları bulundu

Japonya'nın Takashima Adası açıklarında, on üçüncü yüzyıla ait yeni bir gemi enkazı daha tespit edildi. Aynı bölgede daha önce 2011 ve 2015 yıllarında iki enkaz belirlenmişti. Arkeologlar yeni enkazda, denizcilerin ve askerlerin boş zamanlarında oynadığı düşünülen zarlar ile küçük oyun kartları buldu. Buluntular, büyük bir deniz savaşının gölgesinde sıradan insanların günlük hayatına dair nadir bir pencere açıyor.

Enkazdan neler çıktı?

İncelenen geminin, özgün hâlinde yaklaşık 100 fit uzunluğunda olduğu belirtiliyor. Teknede yaşam bölümlerinin bulunması, geminin sıradan bir nakliye teknesi olmadığını, büyük olasılıkla filonun ana gemisi görevini üstlendiğini düşündürüyor. Araştırmacılar bu kanıya, geminin boyutuna ve içindeki düzenlemelere bakarak varmış durumda.

Ekibin çıkardığı eşyalar arasında beş zar ve 29 küçük kart yer aldı. Kartlar, kökeni Çin'e uzanan koppai adlı bir oyunda kullanılıyordu. Koppai kartları, mahjong taşlarının öncülleri arasında sayılıyor. Bu da buluntuyu hem oyun tarihi hem de kültürel etkileşim açısından ilgi çekici kılıyor.

Savaşla bağlantısı

Üç geminin de 1281 yılındaki Koan Savaşı sırasında battığına inanılıyor. O dönemde Moğolların yönettiği Çin merkezli Yuan Hanedanı, Japonya'yı istila etmeye çalışmıştı. Takashima çevresindeki sular, bu girişimin deniz ayağına ait kalıntıların aranması bakımından bu yüzden önemli bir saha sayılıyor.

Araştırmayı Kokugakuin Üniversitesi'nde arkeoloji profesörü olan Yoshifumi Ikeda, Matsuura Belediyesi ile birlikte yürüttü. Ikeda'nın değerlendirmesine göre koppai kartları büyük olasılıkla eğlence amacıyla kullanılmıştı. Ikeda, buluntuların savaş dönemindeki yaşama dair bir fikir verdiğini de vurguladı.

Arka plan

Moğol İmparatorluğu'nun Japonya'ya yönelik deniz seferleri, Doğu Asya tarihinin en iyi bilinen girişimleri arasındadır. Japon anlatılarında bu seferler, adaların savunmasının ve kıyıdaki direnişin simgesi olarak yer alır. Geleneksel anlatıda fırtınaların istila filolarına ağır zarar verdiği söylenir. Ancak bu anlatının ayrıntıları, ancak denizin dibinden çıkan somut kalıntılarla sınanabilir. Batık gemiler tam da bu yüzden tarihçiler için paha biçilmez birer kaynaktır.

Sualtı arkeolojisi, yazılı belgelerin sustuğu yerde konuşur. Vakayinameler çoğunlukla komutanların kararlarını, savaşın seyrini ve siyasi sonuçları kaydeder. Gemilerde yaşayan sıradan insanların neyle uğraştığı, nasıl vakit geçirdiği ise belgelere nadiren yansır. Zarlar, kartlar, kap kacak ve kişisel eşyalar bu boşluğu doldurur. Tuzlu su altında organik malzemenin çoğu yok olsa da çökeltinin içinde korunan bazı nesneler, yüzyıllar sonra bile bilgi sunabilir.

Oyun kartlarının ve zarların varlığı ayrıca ticaret ve kültür alışverişinin izini sürmeye yardım eder. Kökeni Çin'e dayanan bir oyunun Moğol yönetimindeki bir filoda bulunması, imparatorluğun farklı bölgelerinden insanların aynı gemide bir araya geldiğini düşündürür. Bu çıkarım, buluntunun ışığında yapılan makul bir yorumdur. Kesin sonuçlar için enkazın kayıtlarının ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekir.

Neden önemli?

Bu keşfin önemi, tek bir nesneden çok bağlamda yatıyor. Aynı koyda üç geminin bulunması, savaşın deniz boyutunu tek tek enkazlar üzerinden karşılaştırarak anlamayı mümkün kılıyor. Yeni enkazın filonun ana gemisi olabileceği düşünülüyor. Bu, komuta yapısına ve gemi içindeki yaşam düzenine dair yeni sorular doğuruyor. Yaşam bölümleri, uzun süren seferlerde insanların nasıl barındığını gösterebilir.

Öte yandan oyun malzemeleri, savaşı yalnızca çatışma olarak değil, bekleme ve sıkıntı dolu bir deneyim olarak da hatırlatıyor. Silahlar ve zırhlar tarih anlatısına egemen olsa da insanlar o dönemde de zaman geçirmenin yollarını arıyordu. Kartların mahjong taşlarının öncülleri arasında sayılması, günümüzde yaygın bir oyunun tarihsel köklerine de ışık tutuyor.

Araştırmanın devamında enkazdan çıkarılan diğer buluntuların değerlendirilmesi, geminin yapısının belgelenmesi ve diğer iki batıkla karşılaştırılması beklenebilir. Bu aşamalar, 1281'deki çatışmanın deniz tarafına dair daha bütünlüklü bir tablo çizebilir. Şimdilik elde edilen en somut sonuç, savaşın ortasındaki gemide bile oyun oynandığının kanıtlanmış olması.