Meta’nın Çalışan Takip Sistemi Veri Sızıntısı Çatışmasını Çığara Çıktı

Meta, çalışanlarının bilgisayar kullanımını kaydederek yapay zekâ modellerini eğitmek için başlattığı Model Capability Initiative (MCI) programını Haziran 2026'da durdurdu. Kararın gerekçesi, programla toplanan bazı hassas çalışan verilerinin şirket içinde görmemesi gereken kişilerin erişebileceği bir yere düşmesiydi. Olay 22 Haziran'da ABD basınında duyuldu, şirket de programı askıya aldığını doğruladı.

Meta'nın açıklamasında şu ifadelere yer verildi: "Bu programı gizlilik önlemleriyle dikkatle tasarladık. Şu an için verilere Meta çalışanlarınca uygunsuz biçimde erişildiğine dair bir işaret yok, ancak inceleme sürerken programı durduruyoruz." Şirket içinde olay, ikinci derece önem anlamına gelen SEV 2 seviyesinde kayda geçti.

Konu tek bir şirketin iç meselesinden ibaret değil. Yapay zekâ şirketleri, insan gibi bilgisayar kullanabilen "ajan" sistemler için gerçek kullanım verisine ihtiyaç duyuyor. Meta bu veriyi kendi çalışanlarından toplamayı seçti. Sızıntı, bu yöntemin ne kadar hassas bilgi biriktirdiğini ortaya koydu.

Program neyi kaydediyordu?

MCI, Nisan 2026'da Meta'nın ABD'de çalışan personelinin iş bilgisayarlarına kurulan bir izleme yazılımı olarak devreye girdi. Yazılım işle ilgili uygulama ve sitelerde fare hareketlerini, tıklamaları ve klavye vuruşlarını kaydediyor, zaman zaman da ekranın anlık görüntüsünü alıyordu.

Şirketin anlattığı amaç, modellerin insanlara göre zorlandığı işleri öğretmekti: açılır menüden seçim yapmak ya da klavye kısayollarını kullanmak gibi. Meta, toplanan verinin performans değerlendirmesinde kullanılmayacağını, yalnız model eğitimine gideceğini ve hassas içerik için önlem alındığını söylemişti.

İlk başta çalışanlara bir seçim hakkı tanınmamıştı. Şirketin teknoloji direktörü Andrew Bosworth, iş için verilen dizüstü bilgisayarlarda programdan çıkma seçeneği olmadığını açıkça belirtmişti. Programın başlamasından birkaç hafta sonra Meta, çalışanların kaydı süresiz olarak durdurabilmesine izin veren daha geniş bir çıkış seçeneği ekledi.

Sızan veriler ve çalışanların tepkisi

Ortaya çıkan bilgilere göre şirket içinde açığa düşen veriler arasında çalışanların özel yazışmaları, performansla ilgili kayıtlar ve konuşma dökümleri vardı. Bu içerik, kurum genelinde okunabilir hale gelmişti. Böylece Meta'nın Nisan'da verdiği, verinin sıkı denetim altında tutulacağı güvencesi de sorgulanır oldu.

Programa karşı tepki sızıntıdan önce de güçlüydü. 1.600'ü aşkın çalışan yazılımın kaldırılması için bir dilekçe imzaladı. Avrupa'daki gizlilik hukukçuları ise benzer bir uygulamanın AB'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile çatışacağı uyarısında bulundu.

Arka plan: işten çıkarmalar ve ajan yarışı

MCI, Meta'nın şirket içi düzenini yapay zekâ ajanlarına göre yeniden kurma hedefinin bir parçası olarak sunuldu. Şirketin tarif ettiği tabloda işi büyük ölçüde ajanlar yapacak, çalışanlar onları yönlendirip denetleyecekti.

Program aynı dönemde gelen kadro küçültmesiyle de iç içe geçti. Nisan'daki haberlere göre Meta, 20 Mayıs'tan itibaren dünya genelinde çalışanlarının yüzde 10'unu işten çıkarmayı planlıyordu. Bu da işini yapay zekâya öğretmesi istenen çalışanların aynı anda iş kaybı riskiyle karşı karşıya olduğu anlamına geliyordu. Bosworth, şirket içi moralin bu dönemde muhtemelen en kötü seviyelerinden birinde olduğunu kabul etti.

Bu yaklaşım, anlık izlemeyi kurye ve platform çalışanlarının ötesine, beyaz yakalı ofis çalışanlarına taşıması bakımından da dikkat çekti. Meta'nın akıllı gözlükleri gibi ürünlerde de gizlilik tartışmaları sürerken, şirketin kendi çalışanlarının verisini koruyamaması eleştirileri büyüttü.

Türkiye'de durum

MCI yalnız Meta'nın ABD'deki çalışanlarını kapsıyordu. Türkiye'de ise çalışan verileri de 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu kapsamında korunuyor. Benzer bir izleme yazılımı kullanmak isteyen bir işveren, işlemenin hukuki dayanağını ve amacını açıklamak, toplanan veriyi o amaçla sınırlı tutmak zorunda. Meta örneği, yapay zekâ eğitimi için iş yerinde veri toplamayı düşünen şirketler için hukuki yükün yanında veri güvenliği riskini de gösterdi.

Son gelişmeler

Temmuz 2026'da kamuoyuna yansıyan sözlerinde Andrew Bosworth, olayın bir dış saldırı olmadığını söyledi. Bosworth'a göre veriyle çalışan araştırmacılardan biri, işlenmiş veriyi şirket içinde gitmemesi gereken bir yere koymuştu. Programın yeniden başlayıp başlamayacağına dair bir açıklama ise yapılmadı.