Afyonkarahisar
Afyonkarahisar ilinin merkezi olan şehir
Afyonkarahisar, ya da daha çok bilinen adıyla Afyon, Türkiye’nin batısında yer alan Afyonkarahisar ilinin merkezini oluşturan bir şehirdir. Mermercilik, termal turizm ve zengin mutfağı sayesinde hem ülke içinde hem de yurt dışında tanınan bir noktadır. Şehrin resmi adı 2005 yılında “Afyon”dan “Afıyonkarahisar” olarak değiştirilmiştir. Şehir merkezi deniz seviyesinden 1.021 metre yüksekte konumlanmıştır.
Eski adı “Karahisâr‑ı Sâhib” olan yerleşimin adı, ortada yükselen koyu renkli volkanik kayalar ve üzerindeki hisar sayesinde verilmiştir. “Sâhib” kelimesi ise, Selçuklu döneminin sonlarında burada yaşayan ve Moğol istilası sırasında bölgeye gelen Sâhib Ata Fahreddin Ali’nin unvanından gelmektedir. Günümüzde hâlâ kullanılan “Afyon” ismi ise bölgenin uzun yıllardır haşhaş tarımının yoğun olduğu bir alanda bulunmasından kaynaklanır.
Afyonkarahisar’ın tarihi, M.Ö. 3000’lere kadar uzanır; Hattilerden Hititlere, Friglerden Perslere, ardından Makedonlar ve Romalılar geçmiştir. Romalılar döneminde “Akroenos”, Bizans zamanında ise “Akronion” adıyla anılan şehir, 12. yüzyılın sonlarında Türk hakimiyetine girmiştir. 1275 yılında Sâhib Ataoğulları Beyliği’nin başkenti olmuş, 1341’de Germiyanoğulları’nın, 1390’da ise Osmanlıların egemenliğine katılmıştır. Kısa bir süre Osmanlıların kontrolünden çıkan şehir, 1429’da yeniden Osmanlı topraklarına dahil edilmiştir.
Osmanlı döneminde “Karahisar‑ı Devle” ve “Karahisar‑ı Sahib” gibi isimlerle sancak merkezi olarak anılan şehir, 1684 civarında “Afyonkarahisar” adıyla da belgelenmeye başlamıştır. 1833’te Kavalalı İbrahim Paşa’nın kuvvetleri tarafından ele geçirilse de aynı yıl içinde Osmanlı hâkimiyeti yeniden sağlanmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında ise 26‑30 Ağustos 1922 tarihlerinde gerçekleşen Büyük Taarruz’un komuta merkezi olarak seçilmiş; Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa’nın yönettiği bu harekat, Türk ordusunun Yunan işgaline son vermesini sağlamıştır.