Cahit Arf

Cahit Arf, 11 Ekim 1910’da Selanik’te doğmuş, 26 Aralık 1997’de vefat etmiş bir Türk matematikçi ve bilim insanıdır. TÜBİTAK Bilim Kolu’nun eski başkanı olarak görev yaptı; 1948’de İnönü Ödülü, 1974’te ise TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü kazandı. 1980 yılında İstanbul Teknik ve Karadeniz Teknik Üniversitelerinden, 1981’de Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden onur doktorası aldı. 2009’dan itibaren 10 TL banknotunda Arf’ın portresi ve ünlü formülü yer almaktadır.

Arf, Balkan Savaşları sonrasında 1912’de ailesiyle birlikte İstanbul’a taşındı. İlköğretimini Sultani gibi liselerde sürdürürken bir öğretmen, matematiğe olan ilgisini keşfetmesine vesile oldu. Lise yıllarında sınıf arkadaşlarının çözemediği problemleri çözmesi dikkat çekti ve bu başarı sayesinde Fransa’ya, St. Louis Lisesi’ne gönderildi. Lise eğitimini üç yıl yerine iki yılda tamamlayarak Türkiye’ye döndü ve Avrupa’da yükseköğrenim görecek adaylar arasına girdi.

1932’de Fransa’nın École Normale Supérieure’sini bitiren Arf, kısa bir süre Galatasaray Lisesi’nde matematik öğretmenliği yaptı, ardından İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde doçent adayı olarak çalıştı. Doktora yapmak üzere Almanya’ya yönelerek 1938’de Göttingen Üniversitesi’nden doktora derecesi aldı.

Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi’nde profesörlüğe yükseldi ve 1962’ye kadar bu görevde kaldı. Daha sonra Robert Koleji’nde öğretim gördükten sonra 1964’te TÜBİTAK’ın ilk bilim kurulu başkanı seçildi. Kaliforniya Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak bir dönem bulundu, fakat 1967’de Türkiye’ye geri dönerek Orta Doğu Teknik Üniversitesi’ne atandı ve 1980’ye kadar burada çalıştı. Emekliliğin ardından da TÜBİTAK’ın kuruluş sürecinde aktif rol aldı, Gebze Araştırma Merkezi’nde hizmet verdi ve 1983‑1989 yılları arasında Türk Matematik Derneği başkanlığını yürüttü.

Arf, 1943’te İnönü Armağanı, 1974’te TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü alarak bilim dünyasındaki yerini pekiştirdi. Ödül konuşmasında “Bilim insanının amacı anlamaktır; ama büyük harflerle anlamaktır” sözleriyle bilim anlayışını özetlemiştir. 1990’da Silivri’de sayılar teorisi üzerine düzenlenen uluslararası sempozyum ve 1984’te İstanbul’da gerçekleşen halka‑geometri konferansları, onun matematik alanındaki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.