Cahit Arf

Türk matematikçi (1910–1997)

Cahit Arf, Türk matematikçi, bilim insanı ve eski TÜBİTAK Bilim Kolu başkanıdır. 1948'de İnönü Ödülü'nü, 1974'te TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü kazanmıştır. 1980 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Onur Doktorası, 1981'de de ODTÜ Onur Doktorası'nı almıştır. 1990 yılında Cahit Arf'ın onuruna Sayılar Teorisi üzerine uluslararası bir sempozyum düzenlenmiştir. İleri düzeyde araştırmalar yaptığı Halkalar ve Geometri üzerine ilk konferanslar da 1984'te İstanbul'da yapılmıştır. 2009 yılından itibaren 10 Türk lirası üzerinde Arf'ın sureti ve formülü bulunmaktadır.

Cahit Arf (11 Ekim 1910 – 26 Aralık 1997), Selanik doğumlu bir Türk matematikçi ve bilim insanıydı; aynı zamanda TÜBİTAK Bilim Kolu’nun eski başkanıdır. 1948 yılında İnönü Ödülü, 1974’te ise TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü almıştır. 1980’de İstanbul Teknik ve Karadeniz Teknik Üniversitelerinden, 1981’de de Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden onur doktorası görmüştür. 1990’da sayılar teorisi üzerine uluslararası bir sempozyum onun onuruna düzenlenmiş, 1984’te ise halka ve geometriye dair ilk konferanslar İstanbul’da gerçekleşmiştir. 2009’dan itibaren 10 TL banknotunda Arf’ın portresi ve formülü yer alıyor.

Arf, 1910’da Selanik’te dünyaya geldi. Balkan Savaşları’nın ardından ailesi 1912’de İstanbul’a taşındı. İlköğretimini Sultani adlı liselerin bir kısmında tamamladı; beşinci sınıftayken tanıştığı bir öğretmen, onun matematiğe ilgisini körükledi. Lise orta sınıflarına geldiğinde, sınıf arkadaşlarının çözemediği problemleri çözen yeteneği dikkat çekti ve ailesi onu Fransa’ya, St. Louis Lisesi’ne gönderdi. Lise eğitimini üç yıl yerine iki yılda bitirerek Türkiye’ye döndü ve yükseköğrenim için Avrupa’ya gönderilecek adaylar arasına girdi.

Fransa’da École Normale Supérieure’yi 1932’de bitiren Arf, kısa bir süre Galatasaray Lisesi’nde matematik öğretmenliği yaptı, ardından İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde doçent adayı olarak çalıştı. Doktorasını yapmak üzere Almanya’ya yöneldi ve 1938’de Göttingen Üniversitesi’nden doktora derecesi aldı.

Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi’nde profesörlüğe yükselen Arf, 1962’ye kadar burada görev yaptı. Daha sonra Robert Koleji’nde öğretim gördü ve 1964’te TÜBİTAK’ın ilk bilim kurulu başkanı seçildi. ABD’ye giderek Kaliforniya Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak çalıştı, fakat Türkiye’ye geri dönme isteğiyle 1967’de ülkesine döndü. Kısa bir süre sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesi’ne atandı ve burada uzun yıllar görev yaptı; 1980’de emekli oldu. Emeklilikten sonra da TÜBİTAK’ın kuruluşunda aktif rol oynadı, Gebze Araştırma Merkezi’nde çalıştı ve 1983‑1989 yılları arasında Türk Matematik Derneği başkanlığı yaptı.

Arf, 1943’te İnönü Armağanı, 1974’te TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü kazandı. Ödül konuşmasında “Bilim insanının amacı anlamaktır; ama büyük harflerle anlamaktır” diyerek bilim anlayışını özetlemiştir. 1990’da Silivri’de düzenlenen uluslararası sempozyum ve 1984’te İstanbul’da yapılan halka‑geometri konferansları, onun matematik dünyasındaki etkisini bir kez daha gözler önüne sermiştir.

69 goruntulenme