İspanyollar, İber Yarımadası’nın güneybatısında yer alan İspanya’nın yerli nüfusunu tanımlayan bir isimdir. Bununla birlikte, kökenlerini İspanyol kolonizasyonundan alan ve çoğunluğu Latin Amerika’da yaşayan büyük bir topluluk da dünya genelinde çeşitli bölgelerde yaşamaktadır.
İspanya’nın resmi dili olan İspanyolca, Kastilya bölgesinin Orta Çağ lehçesinden evrimleşerek standart bir hâl almıştır. Bunun yanı sıra ülke içinde Baskça, Aranca, Katalanca ve Galiçyaca gibi bölgesel diller de yoğun olarak konuşulmaktadır; ayrıca Latin kökenli diğer diller de kullanılmaktadır.
İber Yarımadası’na ilk modern insanların 35‑40 bin yıl önce, Neolitik dönem insanları olarak geldikleri düşünülür. MÖ 3000‑4000 yıllarında ise İberyalılar kıyı bölgelerine yerleşmiş, Demir Çağı’nda Keltler bölgeye gelmiş ve bazı kabileler, kültürel bağları nedeniyle Seltibaryanlar (Celtiberians) olarak anılmıştır.
Güneybatıya ise Fenikeliler, “Tatarlar” adı verilen bir grup olarak yerleşmiş, denizci faaliyetleriyle Yunanlar ve Kartacalılar da kıyılarda ticari koloniler kurmuşlardır. İkinci Pön Savaşı, bugünkü İspanya ve Portekiz sınırlarında gerçekleşmiştir.
MÖ IV. yüzyılda Fenikeliler, ardından Yunanlar ve Romalılar bölgeye hâkim olmuş, bu süreçte Hristiyanlık ve Latince yayılmıştır. Roma İmparatorluğu’nun zayıflamasıyla birlikte Sueviler, Vandallar, Alanlar ve Vizigotlar gibi Germen kavimlerinin istilasına uğrayan İspanya, Vizigotların 468’de büyük bir devlet kurmasıyla şekillenmiştir. 711’de Endülüs Emevileri, “Tarîf b.
Mâlik” komutasında bölgeyi fethetmiş ve 11. yüzyıla kadar Müslüman kültürünün etkisi hissedilmiştir; 10. yüzyıla kadar nüfusun büyük kısmı Müslüman ve Hristiyan, az bir kesim ise Yahudiydi.
15. yüzyıldan itibaren İspanya sınırları içinde “gitanos” (çingene) adıyla bilinen, Batı Asya, Kuzey Afrika ve Avrupa’dan göç eden göçebe topluluklar da yaşamıştır. 16. yüzyılda Yeni Dünya keşfi sonrası yaklaşık 240 000 İspanyol askerî personel Amerikan limanlarına ulaşmış, sonraki yüzyılda bu sayı 450 000’e yükselmiştir. Meksika ve Peru, İspanyolların ilk sömürgeleri olmuş; 18. ve 19. yüzyıllarda ise yaklaşık 3,5 milyon İspanyol, Arjantin, Uruguay, Meksika, Brezilya, Şili, Venezuela, Küba gibi Amerika ülkelerine, ayrıca Venezuela, Fas ve Cezayir’e göç etmiştir.
