15 Yaş Altı Çocukların Sosyal Medya Hesapları 1 Kasım’da Kapanıyor: e-Devlet Doğrulama Sistemi Nasıl Çalışıyor?

1 Kasım 2026 tarihinden itibaren Türkiye’de 15 yaş altı çocukların sosyal medya hesabı açması tamamen yasaklanıyor. Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik, sahte doğum tarihiyle hesap açma yöntemlerini kökten ortadan kaldırmayı hedefliyor. Bu değişiklik, e‑Devlet üzerinden gerçekleştirilecek yaş doğrulama sistemiyle destekleniyor ve dijital platformların çocukları koruma sorumluluğunu yeniden tanımlıyor.

Yeni sistem, sıfır bilgi kanıtı (zero‑knowledge proof) ve çift kör doğrulama mantığıyla çalışıyor. Kullanıcı platforma giriş yaptığında 30 dakika geçerli bir kod alıyor; bu kodu e‑Devlet üzerinden doğruluyor ve platforma yalnızca "bu kişi 15 yaşından büyük" bilgisini içeren dijital bir token gönderiliyor. Kullanıcının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve doğum tarihi gibi kişisel verileri platformlarla paylaşılmıyor. Böylece veri gizliliği korunurken, yaş sınırı kesin bir şekilde denetlenebiliyor.

Mevcut hesaplar için 31 Mart 2027’ye kadar bir geçiş süresi tanındı. Bu tarihe kadar e‑Devlet doğrulaması yapılmayan ya da 15 yaş altı olduğu anlaşılan yaklaşık 10 milyon hesabın kapatılması planlanıyor. Ayrıca algoritmik "makul şüphe" denetimiyle, yetişkin verisiyle açılmış ve çocuğa verilen hesaplar tespit edilerek kapatılacak. 15‑17 yaş grubu için ise ayrı bir rejim getirildi: varsayılan olarak gizli profil, takipçi listesinin gizlenmesi, yabancılardan gelen mesajların engellenmesi, sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma yasağı, canlı yayın kısıtlaması ve ekran görüntüsüne karşı teknik önlemler uygulanacak.

Sistemin tartışma konusu ise veri saklama ve olası profil oluşturma riskleri. Kağıt üzerinde sistem vatandaşları fişlemek için tasarlanmamış olsa da, e‑Devlet tarafındaki log kayıtlarının saklama süresi belirsizliği ve platformların büyük veri analitiğiyle dolaylı profil oluşturma potansiyeli endişe yaratıyor. Uzmanlar anlık imha, kriptografik karıştırma, bağımsız denetim ve açık kaynak kodlu çözümlerle bu risklerin azaltılabileceğini belirtiyor.

Türkiye bu adımla yalnız kalmadı. Çin, "Minor Mode" sistemi ve Tencent’in gece devriyesiyle benzer kısıtlamalar getiriyor; Avustralya 16 yaş altı kullanıcıları yasaklarken, Meta yaklaşık 550 bin hesabı kapattı. Avrupa Birliği ise Dijital Hizmetler Yasası kapsamında dijital yaş doğrulama cüzdanı geliştirme çalışmalarını sürdürüyor. Bu uluslararası örnekler, gençlerin çevrimiçi ortamda daha güvenli bir deneyim yaşaması için küresel bir eğilimin parçası olduğunu gösteriyor.

Sonuç olarak, 15 yaş sınırı ve e‑Devlet doğrulaması, çocukların sosyal medyadaki risklerden korunması yönünde önemli bir adım olarak görülse de, veri gizliliği ve özgürlükler üzerindeki potansiyel etkileri hâlâ tartışılıyor. Uygulamanın nasıl şekilleneceği ve denetim mekanizmalarının ne kadar şeffaf olacağı, bu politikanın uzun vadeli başarısını belirleyecek.