General Fusion, Mekanik Sıkıştırma ile Plazma Sıcaklığını Üç Kat Üste Çıkardı

Kanadalı füzyon şirketi General Fusion, geliştirdiği Lawson Machine 26 (LM26) adlı deneysel sistemde plazmayı mekanik olarak sıkıştırarak elektron sıcaklığını üç katın üzerine çıkardığını duyurdu. Şirket, plazma sıcaklığının yaklaşık 0,72 keV (8,4 milyon santigrat derece) seviyesine ulaştığını ve bu sonucun Manyetize Hedef Füzyonu (Magnetized Target Fusion – MTF) yaklaşımı açısından önemli bir kilometre taşı olduğunu belirtti.

MTF yöntemi, ITER gibi tokamak reaktörlerinin güçlü manyetik alanlarıyla ya da ABD'deki National Ignition Facility (NIF) gibi yüksek enerjili lazerlerle plazmayı kontrol altına almaya çalışan geleneksel projelerden farklı bir yol izliyor. General Fusion, plazmayı mekanik sıkıştırma yoluyla füzyon koşullarına ulaştırmayı hedefliyor. Bu süreçte, döteryum‑trityum yakıtı üzerinden geçen elektrik akımı, plazmayı tutacak bir manyetik alan oluşturuyor. Ardından, buharla çalışan pistonlar plazmayı sıvı lityum duvarına doğru iterek basınç ve sıcaklığı füzyon reaksiyonlarını tetikleyecek seviyeye getiriyor.

LM26, 2025 yılından bu yana faaliyette ve ticari ölçeğe uygun ilk MTF gösterim sistemi olarak tanımlanıyor. Makinenin çapı, gelecekte planlanan ticari santralin yaklaşık yarısı büyüklüğünde. Şirket, sıkıştırma sırasında plazma yoğunluğunun ve manyetik alan şiddetinin de yaklaşık 10 kat arttığını, sistemin ileri sıkıştırma aşamalarına kadar kararlı bir şekilde çalıştığını raporladı. Ayrıca, uzun süredir lityum astarından kaynaklanan plazma kirlenmesinin belirgin bir risk olduğu düşünülürken, bu deneylerde böyle bir kirlenme tespit edilmediği vurgulandı.

Deneyler sırasında nötron üretiminde de artış gözlemlendi; bu, plazma içinde füzyon reaksiyonlarının gerçekleştiğine işaret ediyor ancak henüz net enerji üretimi sağlanamadı. General Fusion, elde edilen bulguların hakem değerlendirme sürecine gönderildiğini ve şu aşamada ön bulgular niteliğinde olduğunu belirtti. CEO Greg Twinney, sonuçların MTF yaklaşımının teknik hedeflerine doğru somut bir ilerleme gösterdiğini, ayrıca deney verilerinin bilgisayar modelleriyle büyük ölçüde örtüştüğünü ifade etti.

Şirketin bir sonraki hedefi, plazma sıcaklığını 1 keV (yaklaşık 10 milyon santigrat derece) seviyesine çıkarmak; ardından 10 keV’ye ulaşmak ve Lawson kriterini karşılayarak sürekli füzyon performansına ulaşmak. Bu aşamalar, mekanik sıkıştırma temelli füzyon sistemlerinin ticari uygulanabilirliğine giden yolda kritik adımlar olarak görülüyor.