Ayva dolması, Osmanlı saray mutfağının tatlı-tuzlu yemek geleneğinin günümüze ulaşan örneklerindendir. Meyvenin ana yemekte kullanılması bugün yaygın olmasa da, klasik Osmanlı mutfağında sıradan bir tercihti.
Ayva pişerken tatlanır ve rengi kızıla döner; bu, içerdiği tanenlerin ısıyla oksitlenmesinden kaynaklanır ve yemeğin görünüşünü belirler. Şekerin az miktarda eklenmesi bu doğal tatlılığı destekler, limon ise dengeyi kurar.
Ayvanın kabuğu 1 cm kalınlıkta bırakılmalıdır. Daha ince oyulan ayva uzun pişirmede dağılır; daha kalın bırakılırsa harç yeterince yer bulamaz. Meyvenin oyulan kısmının harca katılması hem israfı önler hem harcı ayvanın aromasıyla bağlar.