Uzayın derinliklerinde saklı bir ısı farkı, Mars'ın gizemli iki yarımküresini bir kez daha birbirinden ayırıyor. Caltech mezunu Alexander Berne ve ekibi, gezegenin güney iç katmanının kuzeyine göre 200‑400°C daha sıcak olduğunu ve bu bölgenin kısmen erimiş olabileceğini ortaya koydu. Bu çarpıcı bulgu, Mars'ın manyetik anormallikleri, sismik dalga yayılımı ve antik su havzalarının oluşumu gibi uzun süredir tartışılan konularına yeni bir bakış açısı sunuyor.
Çalışma, Mars Global Surveyor, Mars Odyssey ve Mars Reconnaissance Orbiter gibi üç ayrı uzay misyonunun on yıllık gözlemlerine dayanıyor. Araştırmacılar, bu uzay araçlarının çok ince hız değişimlerini izleyerek gezegenin çevresindeki kütle çekim alanını yeniden inşa etti. Güneş'in Mars üzerindeki kütle çekim etkisi, gezegenin eliptik yörüngesi ve eğik ekseni nedeniyle mevsimsel olarak değişiyor; bu değişimler, "tidal tomography" adı verilen bir yöntemle zaman içinde kaydedildi ve iç yapı modeline dönüştürüldü.
Berne, "Gezegenlerin iç yapıları genellikle küresel simetrik kabul edilir, ancak bu varsayım her zaman doğru değildir. Daha fazla kütle çekim verisi elde ettikçe, bir gezegenin iç yapısının üç boyutlu inceliklerini ortaya çıkarabiliyoruz" diyerek bulgunun önemine vurgu yaptı. Elde edilen model, Mars'ın güney yarımküresinin sadece yüzeydeki dağlık, kraterli arazisiyle değil, aynı zamanda derinlerdeki termal yapısıyla da kuzeyden farklı olduğunu gösteriyor.
Bu termal asimetri, Mars'ın iki yarımküresi arasındaki diğer anormalliklerle bağlantılı olabilir. Güney yarımküredeki demir açısından zengin minerallerde tespit edilen tuhaf manyetik imzalar, daha sıcak bir mantonun geçmişte güçlü bir manyetik alan üretmiş olabileceğini düşündürüyor. Ayrıca NASA'nın InSight misyonu, güneydeki sismik dalgaların enerjiyi daha hızlı kaybettiğini raporlamıştı; yüksek sıcaklıkların bu sismik sönümlemeyi açıklaması muhtemel. Caltech'ten postdoktor Amirhossein Bagheri, "Kuzey‑güney ikiliği, Mars'ın hidrologik süreçlerini, özellikle su tutmuş olabilecek havzaların oluşumunu anlamamız için kritik bir ipucu" diye ekledi.
Termal anomalinin kökeni hâlâ belirsiz. Araştırmacılar, büyük bir çarpmanın kuzeyden ısı yayması, güney mantosunda bir zamanlar gerçekleşen spontan konveksiyon ya da güneydeki kalın jeolojik katmanların ısıyı hapsederek dışarı çıkmasını engellemesi gibi senaryoları değerlendiriyor. Çalışmanın tam başlığı "Tidal Tomography Reveals a Thermal Anomaly Beneath Mars's Crustal Dichotomy" ve yazar kadroda Brown Üniversitesi, University of Arizona, NASA Goddard, Academia Sinica, University of Rome, Delft University of Technology, UCLA, University of Texas at Austin, University of Colorado Boulder ve UC Santa Cruz gibi uluslararası kurumların bilim insanları yer alıyor.
Bu keşif, Mars'ın iç dinamiklerini daha iyi anlamak ve gelecekteki keşif misyonları için hedef belirlemek açısından büyük bir adım. Gezegenin içindeki sıcaklık farkının, geçmişte sıvı suyun varlığını destekleyen koşulları nasıl etkilediği ve potansiyel yaşam izlerini nasıl koruduğu soruları, yeni araştırma projelerinin odak noktası olacak.
