NASA, Ay’da İlk İnsan Üssü İçin Yer Altı Mağaraları, Gizli Buz ve Çevresel Tehlikeleri Araştıracak Üç Yeni Görev Seçti
NASA, Ay yüzeyinde uzun vadeli insan varlığı için yer altı mağaraları, gizli buz birikintileri ve çevresel riskleri inceleyecek üç bilimsel araştırmayı PRISM programı kapsamında onayladı.
Ay’da insanlığın ilk kalıcı üssünü kurma hedefi, NASA’nın yeni seçtiği üç bilimsel araştırma sayesinde somut bir adım daha yaklaşıyor. Uzay ajansı, PRISM (Payloads and Research Investigations on the Surface of the Moon) programı çerçevesinde, yer altı mağaralarının keşfi, gizli buz birikintilerinin tespiti ve Ay yüzeyindeki çevresel tehlikelerin izlenmesi üzerine odaklanan üç ayrı görevi CLPS (Commercial Lunar Payload Services) aracılığıyla Ay’a göndermeyi planlıyor.
İlk görev, Lunar Environment Monitoring Station – South Pole (LEMS‑SP) adlı otonom istasyonun kurulmasını içeriyor. Bu istasyon, mikrometeoroit çarpmaları, volatillerin (gaz hâline dönüşebilen maddeler) yoğunluğu ve kısa periyotlu sismometre ile ay depremi (moonquake) gibi sismik aktiviteleri uzun vadeli olarak kaydedecek. Bu veriler, gelecekteki habitat ve ekipmanların dayanıklılığını artırmak için mühendislik tasarımlarına yön verecek. Görevin liderliğini University of Maryland, Baltimore County’den Dr. Mehdi Benna yürütüyor.
İkinci araştırma, Geophysical Instruments for Marius Lunar pit Investigation (GIMLI) adıyla Marius Hills Pit adlı kraterin altında olası büyük lav tüplerini inceleyecek. Lav tüpleri, akışkan lavın dış katmanı soğuyup sertleşirken, iç kısmının akışını sürdürmesiyle oluşur; lav akışı sona erdiğinde geride boş, korunaklı tüneller kalır. Bu tür jeolojik yapılar, Ay’ın aşırı sıcaklık dalgalanmaları, iyonlaştırıcı radyasyon ve mikrometeoroit çarpmalarına karşı doğal bir koruma sağlayabilir. Dr. Nathaniel Putzig (Planetary Science Institute) bu görevin baş araştırmacısı olarak, yer altı boşluklarının boyut ve bağlantılarını belirlemek için jeofizik ölçümler yapacak.
Üçüncü ve son görev, Ay’ın kutup bölgelerinde gizli buz birikintilerini ortaya çıkarmayı amaçlıyor. Buz, gelecekteki astronotlar için su, oksijen ve yakıt üretiminde kritik bir kaynak olacak. Bu araştırma, buzun nerede ve ne kadar yoğunlukta bulunduğunu haritalayarak, sürdürülebilir bir üs inşa etmek için gerekli yerel kaynakların (in‑situ resource utilization) kullanılabilirliğini değerlendirecek.
NASA Science’ın Misyon Direktörlüğü’nden Nicky Fox, “Bu PRISM seçimleri, astronotlarımızın Ay’da geceyi hayatta kalabilmesi için gerekli bilgi, kaynak ve güvenlik önlemlerini önceden sağlamamıza yardımcı olacak” diyerek, bu çalışmaların Artemis ve Ay Üssü programlarıyla bütünleştiğini vurguladı. Elde edilecek bulgular, sadece Ay’da kalıcı bir varlık kurmakla kalmayıp, Mars’a yapılacak uzun vadeli insanlı görevler için de bir ön hazırlık niteliği taşıyor.
