Arkeologların uzun süredir araştırdığı Sırbistan'ın doğusundaki Vrelo-Šarkamen arkeolojik alanı, 6 Eylül 2026 tarihinde yeni bir bulgu ile tarih sahnesine damga vurdu. Roma İmparatoru Maximinus Daza'ya ait olduğu belirlenen saray kompleksinin alt kısmında, daha önce benzeri görülmemiş bir hamam yapısı gün yüzüne çıkarıldı. Dairesel planı, kubbeli tavanı ve altındaki pencere detaylarıyla antik Roma mimarisinin sınırlarını zorlayan bu yapı, dönemin üst düzey yaşam tarzına dair eşsiz ipuçları sunuyor.
Kazı çalışmalarını yürüten Sırbistan Arkeoloji Enstitüsü ekibi, hamamın M.S. 4. yüzyılının başlarına, özellikle imparator Maximinus Daza'nın 310‑313 yılları arasındaki kısa hükümdarlık dönemine tarihlendiğini belirledi. Yapı, sarayın güneybatı köşesinde, anıtsal bir kulenin tabanına inşa edilmiş olup, Roma döneminin "balneum" (hamam) anlayışından farklı bir mimari yaklaşım sergiliyor. Dairesel tasarım üzerine kurulu bu hamam, kubbeli tavanının alt kısmında yer alan bir pencere sayesinde doğal ışık alıyor; bu özellik, Roma İmparatorluğu sınırları içinde daha önce kayıtlara geçmemiş bir örnek olarak öne çıkıyor.
Hamam iki ana bölüme ayrılıyor. Birinci bölüm, teknik altyapıyı barındırıyor; burada zeminin ısıtılmasını sağlayan gelişmiş bir fırın sistemi ve bakır kazan oturduğu bir kaide bulunuyor. Bu ısıtma sistemi, antik Roma'da yaygın olarak kullanılan hipokaustus (yerden ısıtma) tekniğinin bir örneği olmakla birlikte, dairesel planlı bir yapıda uygulanması nadir bir durum. İkinci bölüm ise yıkanma ve dinlenme alanlarını içeriyor. Kazı sırasında üç ayrı havuz ya da küvet tespit edildi; bu havuzların bir kısmı sauna işlevi gören bir bölüme bağlanıyor. Ayrıca, imparatora özel bir alan olarak belirlenen "sudatorium" adı verilen sıcak buhar banyosu da kompleks içinde yer alıyor. Bu çok yönlü kullanım, hamamın sadece temel temizlik ihtiyacını karşılamadığını, aynı zamanda saray sakinlerinin sosyal ve sağlık amaçlı aktiviteleri için tasarlandığını gösteriyor.
Buluntular, Maximinus Daza'nın kısa süren hükümdarlığı sırasında bölgedeki siyasi mücadelelerin yoğun olduğu bir döneme denk geliyor. Ancak yeni keşfedilen hamam, sarayın sadece askeri ya da idari bir merkez olmadığını, aynı zamanda lüks ve konforun da içinde barındırıldığını ortaya koyuyor. Dairesel planın yanı sıra, gelişmiş su ve ısıtma sistemleri, Roma mühendisliğinin bu coğrafyada ne kadar ileri seviyede olduğunu kanıtlıyor. Araştırmacılar, bu tip bir hamamın Roma İmparatorluğu'nun batı ve doğu bölgelerinde nadiren görüldüğünü, dolayısıyla Vrelo-Šarkamen'in bölgesel bir kültür merkezi olarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bu keşif, antik Roma mimarisi ve mühendisliğinin sınırlarını yeniden gözden geçirmemize olanak tanırken, aynı zamanda Sırbistan'ın Roma mirası açısından ne kadar zengin bir arkeolojik potansiyele sahip olduğunu da hatırlatıyor. Maximinus Daza sarayının altındaki bu benzersiz hamam, gelecek yıllarda yapılacak daha detaylı çalışmalar ve koruma projeleri için önemli bir referans noktası olacak. Arkeologlar, bu yapının detaylı incelenmesinin, Roma dönemindeki yaşam, sosyal yapı ve teknolojik gelişmeler hakkında yeni bilgiler sunacağını belirtiyor.
