UNSW araştırması, biyosolitteki kimyasalların tarım topraklarında uzun vadeli kalabileceğini ve izlenmesi gerektiğini ortaya koydu

Avustralya’da üretilen biyosolidler, tarım arazilerinde gübre olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Yeni bir çalışma, bu gübrelerin içinde bulunan belirli kimyasalların toprakta uzun süre kalabildiğini ve potansiyel çevresel riskler oluşturabileceğini gösterdi. UNSW (New South Wales Üniversitesi) mühendisleri, biyosolitte tespit edilen 47 kimyasalı inceleyerek, bunların toprakta nasıl davrandığını değerlendirdi. Araştırma, per‑ ve polifluoroalkil maddeler (PFAS), antiepileptik ilaç karbamazepin, kişisel bakım ürünlerinde bulunan triklokarban ve triklosan ile koku vericileri galaxolide ve tonalide gibi maddelerin aylarca hatta yıllarca toprağa tutunabileceğini ortaya koydu.

Arka plan

Biyosolid, evsel atık suyun (mutfak, çamaşır ve banyo atıkları) arıtılması sonucunda elde edilen ve organik madde, azot ve fosfor gibi besin maddeleri açısından zengin bir ürün olarak tanımlanır. Avustralya’da üretilen biyosolidlerin yaklaşık %80’i tarım arazilerinde kullanılmaktadır; bu oran, gübrenin toprak kalitesini artırması ve sürdürülebilir tarım uygulamalarına katkısı nedeniyle tercih edilmektedir. Bununla birlikte, biyosolidlerin içinde iz miktarlarda ilaç kalıntıları, antibiyotikler, hormonlar ve endüstriyel kimyasallar bulunabilir. Bu maddeler, suyun evsel kullanımından ve endüstriyel atıklardan kaynaklanır; arıtma tesisleri bu mikro‑kirlilikleri tamamen ortadan kaldırmakta zorlanabilir.

Son yıllarda, PFAS gibi kalıcı organik kirleticilerin çevrede uzun ömürlü olduğu ve biyolojik birikime yol açabileceği konusunda artan bir endişe söz konusudur. Bu bağlamda, biyosolidlerin tarımsal faydalarını göz ardı etmeden, içinde barındırabilecekleri kalıcı kirleticilerin davranışını anlamak, çevre koruma politikalarının temelini oluşturur.

Neden önemli?

Çalışmanın bulguları, biyosolidlerin toprak mikrobiyotasını etkileyebileceği, su kaynaklarına sızabileceği ve hatta gıda zincirine girebileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Denis O’Carroll, "Biyosolidlerin faydaları büyük, ancak bazı kirleticilerin konsantrasyonu ve kalıcılığı göz önünde bulundurulmalı" diyerek, düzenleyicilerin izleme ve risk değerlendirme protokollerini güncellemesi gerektiğini vurguladı. Araştırma, hâlâ bir çevresel tarama değerlendirmesi niteliğinde olup, incelenen kimyasalların tarım arazilerinde doğrudan zarar verdiğini kanıtlamaz; ancak belirli maddelerin toprakta kalıcı olma potansiyeli, gelecekte daha kapsamlı saha çalışmaları ve uzun vadeli izleme programlarının geliştirilmesi gerektiğini işaret ediyor.

Bu bulgular, biyosolid yönetiminde risk temelli bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini gösteriyor. Uluslararası düzeyde, Avrupa Birliği ve ABD gibi bölgeler, PFAS ve benzeri kalıcı kirleticilerin tarımsal kullanımını sınırlamak için yeni düzenlemeler hazırlıyor. Avustralya’da da benzer bir çerçeve oluşturulması, hem çevre koruması hem de tarımsal sürdürülebilirlik açısından kritik olabilir.

Ne değişecek?

Çalışmanın önerileri, su hizmeti sağlayıcılarının ve düzenleyicilerin biyosolid içeriğini daha sık ve detaylı bir şekilde analiz etmelerini, özellikle PFAS, karbamazepin, triklokarban, triklosan, galaxolide ve tonalide gibi kalıcı maddelere odaklanmalarını içeriyor. Gelişmiş analiz teknikleri, örneğin yüksek çözünürlüklü kütle spektrometresi, bu kimyasalların toprak, yeraltı suyu ve yüzey akışlarındaki dağılımını daha net bir şekilde ortaya koyabilir. Böyle bir izleme altyapısı, potansiyel risklerin erken tespiti ve müdahale stratejilerinin zamanında uygulanmasını sağlayacaktır.

Ayrıca, araştırmacılar, biyosolid uygulama sıklığını ve miktarını gözden geçirerek, kimyasal birikimin önlenmesine yönelik yönetim planları geliştirilmesini öneriyor. Bu planlar, belirli bölgelerde izleme istasyonları kurulması, uzun vadeli veri toplama ve modelleme çalışmalarıyla desteklenebilir. Sonuç olarak, biyosolidlerin tarımsal faydaları korunurken, çevresel risklerin minimize edilmesi için bilimsel temelli bir politika çerçevesi oluşturulması hedefleniyor.