Fransa, “sonsuz kimyasallar” PFAS’a Karşı Kapsamlı Yasayla Savaş Açtı
Fransa, PFAS (per‑ ve polifloroalkil maddeler) kirliliğini azaltmak amacıyla 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren yeni bir yasa kabul etti; bu adım, hem ulusal hem de uluslararası alanda örnek teşkil ediyor.
Fransa, "sonsuz kimyasallar" olarak adlandırılan PFAS (per‑ ve polifloroalkil maddeler) ile mücadelede tarihî bir adım attı. 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni yasa, kozmetikten kayak cilalarına, tüketici kıyafetlerinden ayakkabılara kadar geniş bir ürün yelpazesinde PFAS kullanımını sınırlıyor. Bu düzenleme, PFAS‑Free France adlı sivil toplum girişiminin öncülük ettiği kampanyanın sonucunda, Şubat 2025’te Fransa Ulusal Meclisi tarafından kabul edildi.
PFAS, ısıya dayanıklı, su geçirmez ve yapışmaz özellikleri nedeniyle binlerce sentetik kimyasalı kapsayan bir grup. Su geçirmez kıyafetlerden kozmetik ürünlere, yapışmaz tavalardan endüstriyel makinelere kadar her alanda kullanılabiliyor. Ancak bu maddeler doğada çok yavaş parçalanıyor ve "forever chemicals" (sonsuz kimyasallar) olarak anılıyor. Araştırmalar, PFAS’ın su, toprak ve havaya karışarak ekosisteme yayılabildiğini ve insan kanı, Arktik buzulları gibi uzak bölgelerde bile tespit edildiğini gösteriyor. Maruziyet, doğurganlık sorunları, karaciğer ve kardiyovasküler hasarlar, tiroit bozuklukları ve bazı kanser türleriyle ilişkilendiriliyor; bazı PFAS bileşenlerinin aşı etkinliğini azaltabileceğine dair bulgular da mevcut.
PFAS‑Free France hareketi, çevre aktivistlerini, bilim insanlarını ve siyaset dünyasından isimleri bir araya getirerek kamuoyunda farkındalık yarattı. Kampanyanın en çarpıcı unsurlarından biri, vatandaşların saç örneklerinde PFAS tespit edilmesiyle halkın tepkisini toplaması oldu. Bu baskı, 2022 yılında bilim insanlarının Fransa ve Avrupa’daki PFAS kirliliğinin boyutlarını milletvekili Nicolas Thierry’ye bildirmesiyle ivme kazandı. Thierry’nin ekibi, bilimsel verileri hem parlamentoya hem de geniş kitlelere ulaştırarak yasa sürecini hızlandırdı.
Yeni yasanın getirdiği yükümlülükler sadece PFAS kullanımını kısıtlamakla kalmıyor; aynı zamanda şirketlerin kirlilik takibi yapmasını ve temizleme maliyetlerine katkıda bulunmasını da zorunlu kılıyor. Temel ihtiyaçlar ve teknik açıdan vazgeçilmez kabul edilen bazı sektörlerde istisnalar bulunmakla birlikte, 2030’a kadar kısıtlamaların daha da genişletilmesi planlanıyor. Bu çerçevede, Fransa’daki bazı giyim ve outdoor markaları – Lagoped, Salomon ve Millet gibi – PFAS içermeyen ürün serilerine geçiş yaptıklarını duyurdu.
Endüstriyel alanda PFAS’ın sağladığı benzersiz özellikleri başka maddelerle ikame etmek zor olduğundan, alternatif malzemeler geliştirme çalışmaları da hız kazandı. CNRS, Teknik Makine Endüstrileri Merkezi ve APS Coating Solutions’ın bir araya geldiği yeni bir araştırma konsorsiyumu, PFAS’ın zorunlu olduğu sektörlerde sürdürülebilir alternatifler bulmak için çalışıyor. Ayrıca, Fransa’nın ulusal standart kuruluşu AFNOR, farklı sektörlerden şirketleri bir araya getiren bir PFAS Platformu kurarak bilgi paylaşımını ve ortak çözümler geliştirmeyi hedefliyor.
Fransa’nın bu kapsamlı yaklaşımı, PFAS kirliliğiyle mücadelede hem yasal hem de toplumsal bir model sunuyor. Yasa, sadece Fransa sınırları içinde değil, diğer ülkeler için de bir referans noktası oluşturuyor. PFAS‑Free France’ın başarısı, kamuoyu baskısının ve bilimsel verilerin politika yapıcılarıyla buluştuğunda ne kadar etkili olabileceğinin somut bir örneği olarak öne çıkıyor. Gelecek yıllarda, bu tür düzenlemelerin küresel ölçekte yaygınlaşması, "sonsuz kimyasallar"ın çevre ve insan sağlığı üzerindeki tehditlerini azaltma yolunda kritik bir adım olacaktır.
