16. yüzyıl

Jülyen takvimine göre 1501‑1600 yılları arasına denk gelen 16. yüzyıl, keşifler, savaşlar ve sanat eserleriyle dolu bir dönemdir. 1500 yılında Portekizli denizci Álvares Pedro Cabral, Brezilya kıyılarını resmen keşfederken, aynı yıl Osmanlı donanması Kemal Reis komutasında ikinci Lepanto Deniz Savaşı’nda Venediklileri mağlup eder. Michelangelo, 1501’de Floransa’ya dönerek ünlü “David” heykeli üzerinde çalışmaya başlar; aynı yıl Safevî hanedanı İran’da iktidara gelerek Şii İslam’ı resmi mezhep olarak benimser. 1503’te Nostradamus doğar ve Leonardo da Vinci, birkaç yıl içinde tamamlayacağı “Mona Lisa” tablosuna aynı yıl kollarını sokar. İspanya ise Cerignola Savaşı’nda Fransa’yı yenerek, barutlu küçük silahların galibiyetle sonuçlandığı ilk savaşın tarihine adını yazdırır; 1504’te ise ülkeyi kuraklık ve kıtlık sarsar.

1510‑lar boyunca hem Avrupa hem de Orta Doğu’da önemli çatışmalar yaşanır. 1513’te Machiavelli “Prens”i kaleme alırken, Piri Reis “Kitâb‑ı Bahriye”yi yazar ve Yenişehir Muharebesi gerçekleşir. Çaldıran, Koçhisar, Mercidabık ve Ridaniye gibi savaşlar da bu dönemin bir parçasıdır; 1519’da ise Leonardo da Vinci hayatını kaybeder. 1520’de Yavuz Sultan Selim’in ölümü ve Kanuni Sultan Süleyman’ın tahta çıkışı Osmanlı tarihinin dönüm noktası olur; aynı yıl Rodos Adası fethedilir, 1525’te Pavia Muharebesi, 1526’da Mohaç Meydan Muharebesi ve 1529’da I. Viyana Kuşatması gerçekleşir.

1530‑lar, Osmanlı’nın genişlemesinin devam ettiği yıllardır. 1532’de Alman Seferi düzenlenir ve İnka İmparatorluğu İspanyollar tarafından fethedilir. 1536’da Pargalı İbrahim Paşa idam edilir, 1538’de Kanuni Sultan Süleyman Irak, Bender ve Yemen gibi bölgeleri ele geçirir. 1540’da Papa III. Pavlus, Cizvitlerin kurallarını imzalayarak Cizvitleri resmi olarak kurar; aynı yıl Kanuni Macaristan seferine çıkar. 1546’da ünlü denizci Barbaros Hayrettin Paşa hayatını kaybeder, 1547’de Fransa Kralı I. François ölür.

1550‑ler ve 1560‑lar, hem Osmanlı’da hem de Avrupa’da önemli değişimlerin yaşandığı yıllardır. Kanuni, Trablusgarp’ı fethederken 1553’te Şehzade Mustafa idam edilir; 1558’de Hürrem Sultan ve Kutsal Roma İmparatoru V. Karl vefat eder. 1560’da Osmanlı donanması Cerbe Deniz Savaşı’nda İspanyol filosunu yenilir, 1561’de Guido de Bres Belçika İnanç Açıklaması’nı yazar, 1562’de Babür lideri Ekber Şah Hindu ve Müslüman grupları birleştirir. Fransız Din Savaşları’nda 1563’te Wassy Katliamı ve Dreux Savaşı yaşanırken aynı yıl İngiltere’de Büyük Veba Salgını 80 000 kişiyi, özellikle Londra’da 20 000 kişiyi öldürür; bu dönemde William Shakespeare de doğar.