Cumhuriyet Halk Partisi
Türkiye'de bir siyasi parti
Türkiye’nin en köklü siyasi oluşumlarından biri olan Cumhuriyet Halk Partisi, sosyal demokrat bir çizgide faaliyet gösterir ve resmi kısaltması “CHP”dir. Partiyi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk kurmuştur; bu yönüyle ülkenin en eski partisi olma özelliğini taşır. Partinin ambleminde yer alan Altı Ok, cumhuriyetçilik, devrimcilik, laiklik, halkçılık, milliyetçilik ve devletçilik gibi Kemalizm’in temel ilkelerini simgeler. Mevcut durumda TBMM’de 138 milletvekiliyle, iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ardından ikinci en büyük grup konumundadır. CHP, İlerici İttifak ve Sosyalist Enternasyonal’in tam üyesi olup, Avrupa Sosyalistler Partisiyle de ilişkili bir üyeliğe sahiptir; genel başkanını Kemal Kılıçdaroğlu, genel sekreterliğini ise Selin Sayek Böke yürütmektedir.
Partinin kökeni, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında örgütlenen çeşitli direniş gruplarına dayanır; bu gruplar büyük ölçüde önceki İttihat ve Terakki çevrelerinden gelen kişilerden oluşuyordu. Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde bu oluşumlar, 1919’da Sivas Kongresi’nde Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla bir araya gelmiştir. 1923’te “Halk Fırkası” adıyla kurulan parti, kısa bir süre içinde “Cumhuriyet Halk Fırkası” adını alarak, Atatürk’ün cumhurbaşkanlığı döneminde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etmiştir. Tek parti dönemi boyunca CHP, ülkenin siyasi, kültürel, sosyal ve ekonomik alanda kapsamlı reformlar yapmasında öncü rol oynamıştır.
II. Dünya Savaşı sonrasında, Atatürk’ün halefi İsmet İnönü çok partili hayata geçişi sağlayarak, 1950 seçimlerini kaybettikten sonra iktidarı barışçıl bir şekilde devretmiş ve tek parti dönemi sona ermiştir. 1960 darbesi sonrası parti yavaş yavaş merkez‑sol bir çizgiye kaymış, 1972’de Bülent Ecevit’in genel başkanlığıyla bu yönelim netleşmiştir. 1980 darbesiyle birlikte tüm siyasi partiler gibi CHP de kapatılmış, 1992’de Deniz Baykal’ın öncülüğünde orijinal adıyla yeniden kurulmuştur. 2002’den itibaren iktidardaki AK Parti’ye karşı ana muhalefet rolünü üstlenmiş, 2024 yerel seçimlerinde uzun bir aradan sonra birinci parti olma başarısını göstermiştir. Mayıs 2026’da yargı müdahalesiyle Özel’in genel başkanlığı sona erdirilmiş, yerine Kemal Kılıçdaroğlu tekrar liderlik yapmış ve parti içinde yeni bir liderlik krizi ortaya çıkmıştır.