Şemseddin el-Ensârî ed-Dımaşkî (1256–1327), Memlükler döneminde yaşamış Arap coğrafyacıdır. Kozmografya ve coğrafyayı bir arada ele alan ansiklopedik eseri Nuhbetü'd-dehr fî acâibi'l-berr ve'l-bahr ile tanınır.
1256'da Şam'da doğdu; "Dımaşkî" lakabı da buradan gelir. Hayatını büyük ölçüde Suriye'de geçirdi, ömrünün son döneminde Safed'e yerleşti ve 1327'de orada öldü. Haçlıların bölgeden tamamen çekildiği ve Sultan Baybars gibi Memlük hükümdarlarının bölgeye hâkim olduğu bir dönemde yazdı.
Eseri
Başlıca eserini 1300 civarında tamamladı. Kara ve denizin harikalarını konu alan bu kitap, astronomiden başlayarak dünyanın bölgelerini, şehirlerini ve doğal özelliklerini anlatır. Yazarın doğup büyüdüğü Bilâdüşşam, yani Büyük Suriye, eserde özellikle ayrıntılı işlenir; bu yönüyle Haçlı dönemi kaynaklarını tamamlayan bir belge olarak değerlendirilir.
Kitabın Arapça metni, Danimarkalı şarkiyatçı August Ferdinand Mehren tarafından 1866'da St. Petersburg'da yayımlandı. Mehren daha sonra eserin Fransızca çevirisini de hazırladı. Guy Le Strange, 1890'da yayımlanan Palestine Under the Moslems adlı derlemesinde Dımaşkî'nin Suriye ve Filistin'e dair bölümlerinden yararlandı. Bu yayınlar, eserin Batı'daki araştırmacılarca tanınmasını sağladı.
