Fadl bin Nubaht

El‑Fadl ibn Naubaht (Arapça: الفضل بن نوبخت), Harun Reşid hâlifesi zamanında yaşamış bir İranlı aydın olarak bilinir. Bağdat’ın şehir planlamasına katkıda bulunan Naubaht’ın oğludur ve daha sonraki yıllarda Beyt‑ül‑Hikmet’in yani “Bilgi Hazinesi”nin başkütüphaneciliğine atanmıştır.

Fadl, astronomi ve astrolojiyi kapsayan eserler kaleme almış, aynı zamanda Yunanca metinlerin Arapçaya çevrildiğine dair izler bırakmıştır. Onun döneminde kullanılan çeşitli gözlem aletleri ve ölçüm aletleri; alidat, usturlap, astronomik küre, dioptra, sekstant, pusula ve güneş saati gibi cihazlar, Fadl’ın çalışmalarıyla yakından ilişkilendirilir. Bu aletlerin yanı sıra, eksantri, eliptik yörüngeler, deferent ve epicycle gibi kavramlar da onun ilgi alanına girmiştir.

Fadl’ın entelektüel ortamı, Beyt‑ül‑Hikmet gibi kurumların yanı sıra El‑Ezher Üniversitesi, Darülhikme ve Karaviyyîn Üniversitesi gibi eğitim ve araştırma merkezlerini de kapsamıştır. Aynı zamanda Takiyüddin, Meraga ve Uluğ Bey gibi gözlemevlerinin faaliyetlerinden de etkilenmiş, Babil, Mısır, Helenistik ve Hint astronomi geleneklerinden yararlanmıştır.

Bu dönemin bilimsel etkileşimleri, Fadl’ın mirasını Bizans İmparatorluğu, Çin, Orta Çağ Avrupa’sı ve Hint dünyası gibi geniş coğrafyalara taşıyan bir köprü görevi görmüştür. Onun çalışmaları, gök mekaniği, kütle çekimi, evren anlayışı ve zaman ölçümü gibi konularda sonraki nesillerin düşünce yapısını şekillendirmiştir.