Malatya

Malatya, Türkiye'nin doğusunda yer alan ve aynı adı taşıyan ilin merkez şehridir. Şehir, deniz seviyesinden ortalama 900 metre yükseklikte konumlanmıştır.

İsmin kökeni, antik çağlara uzanmaktadır. Kültepe tabletlerinde “Melita”, Hitit belgelerinde ise “Maldia” olarak geçen bu isim, Hititçede “bal” anlamına gelen *melid* kelimesinden türemiştir. Kitabelerde “öküz başı ve ayağı” ifadesiyle de anılan bu kelime, zaman içinde “Melit+ava” biçiminde “bal ülkesi” anlamına evrilmiştir. Sonraki dönemlerde “Meliddu”, “Melide”, “Melid”, “Milid”, “Milidia” ve “Melitea” gibi çeşitli biçimlerle kayıtlara geçmiştir. Arapların bölgeyi ele geçirdiği dönemde şehre “Malatiyye” adı verilmiş, Türklerin fetihleriyle birlikte günümüzde kullandığımız “Malatya” şekli ortaya çıkmış ve 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuyla resmi olarak kabul edilmiştir.

Eski coğrafyacılar arasında yer alan Strabon, Malatya’yı kesin bir konum belirtemese de Kommagene sınırları içinde, Kapadokya Krallığı’nın (MÖ 280‑212) on valiliğinden biri olarak tanımlamıştır.

Şehrin tarihine ışık tutan arkeolojik bulgular, Levent Vadisi’nde 65 milyon yıl öncesine dayanan 28 km uzunluğundaki kaya oluşumlarıyla başlar. 2007 yılında yapılan yüzeysel araştırmalar, bölgedeki Paleolitik’tan Tunç Çağı’na kadar uzanan yerleşim izlerini ortaya koymuştur. 1979’da başlatılan Karakaya Barajı Gölü Kurtarma Kazıları çerçevesinde İzollu mevkii (Cafer Höyük) üzerindeki çalışmalar, Paleolitik toplulukların mağaralardan çıkıp tarım ve hayvancılıkla uğraşan köy yaşamına geçişlerini göstermektedir.