Vietnam

Vietnam, resmi adıyla Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti, Güneydoğu Asya’nın doğu ucunda yer alır. Yaklaşık 331 000 km²’lik bir yüzölçümüne ve 102 milyonun üzerindeki nüfusa sahiptir; bu da onu dünyada en kalabalık 16. ülke konumuna getirir. Komünist yönetimiyle bölgedeki iki ülkeden birini temsil eden Vietnam, kuzeyde Çin, batıda Laos ve Kamboçya, güneybatıda Tayland Körfezi ve doğuda ise Güney Çin Denizi’ye komşudur; deniz sınırları hâlâ bazı ülkelerle tartışma konusudur. Başkenti Hanoi, en büyük metropolü ise Ho Chi Minh Şehridir.

Ülkenin tarih sahnesine çıkışı Paleolitik Çağ’a kadar uzanır; M.Ö. birinci binyılda günümüz Kızıl Nehir Deltası’nda erken devletler kurulmuştur. Daha sonra Han Hanedanı’nın egemenliği altında kuzey ve orta Vietnam, M.Ö. 111’den 939’a kadar Çin hâkimiyeti altında kalmıştır. Ardından gelen yerli hanedanlıklar, Konfüçyüsçülük ve Budizm’i benimseyerek Çin etkisinden sıyrılmış ve güneyde Mekong Deltası’na kadar genişleyerek Çampa’yı ele geçirmiştir. 17. ve 18. yüzyıllarda ülke fiilen Đàng Trong (güney) ve Đàng Ngoài (kuzey) olmak üzere ikiye bölünmüş, son imparatorluk hanedanı Nguyễn ise 1883’te Fransa’ya boyun eğmiştir. 1887’de topraklar Fransız Indochine’ine dahil edilmiş, II. Dünya Savaşı’nın bitimiyle birlikte Ho Chi Minh liderliğindeki Viet Minh, 1945’te Japon işgalinden bağımsızlık ilan etmiştir.

1945 sonrası dönemde Vietnam, uzun bir savaş serüvenine adım atmıştır. Fransa, birinci Indochine Savaşı’nı yeniden başlatarak 1954’e kadar direnişi kırmaya çalışmış, ancak Viet Minh’in zaferiyle sonuçlanmıştır. Çatışma, ülkeyi ikiye bölmüş; Sovyetler ve Çin’in desteğiyle komünist Kuzey Vietnam ile ABD’nin desteklediği anti‑komünist Güney Vietnam arasında büyük bir savaş çıkmıştır. 1975’te Kuzey’in zaferiyle birleşme gerçekleşmiş ve 1976’da Vietnam Komünist Partisi (ÇKK) yönetiminde tek bir sosyalist devlet kurulmuştur. Sonraki yıllarda planlı ekonomi, dış ambargolar ve Kamboçya‑Çin çatışmaları ülkeyi zorlamış; 1986’da ÇKK, Çin’in reformlarından esinlenerek piyasa odaklı bir ekonomik dönüşüm başlatmış ve ülkenin küresel sisteme entegrasyonunu hızlandırmıştır.

Bugün Vietnam, orta‑üst gelirli bir gelişmekte olan ülkedir. Yolsuzluk, sansür, çevre sorunları ve insan haklarıyla ilgili eleştiriler hâlâ gündemdedir. ASEAN, APEC, Bağlantısızlar Hareketi, OIF ve WTO gibi birçok uluslararası örgüte üyedir ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne iki kez milletvekili göndermiştir.