Cengâl, Osmanlı mutfağının en sade tatlılarındandır; kaynaklarda "yağlı ballı ekmek" olarak da geçer ve tarifi Kitâb-ı Me'kûlât'ta kayıtlıdır.
Üç malzemeden oluşur: yağ, bal ve ekmek. Papara, cevziyye ve tirit ile aynı fikri paylaşır — ekmeğin bir sıvıyla buluşturulup değerlendirilmesi. Aradaki fark, cengâlde bu sıvının tatlı olmasıdır.
Balın kaynatılmaması bu tatlının tek teknik kuralıdır. Bal yüksek ısıda hem kararır hem acımsı bir tat kazanır; tereyağı da yanarsa aynı sonucu doğurur. Karışım yalnızca akışkan hâle gelecek kadar ısıtılır. Ilık servis edilmelidir — soğuduğunda yağ katılaşır ve ekmek sertleşir.
