Gece Yarısından Sonra Kalanlar

Gece yarısını geçince oda değişir. Akşamın kalabalığı çekilir, selamlar seyrekleşir, ekrandaki satırlar yavaşlar. Birkaç nick kalır. Kimse kimseye "neden hâlâ buradasın" diye sormaz. Herkes bir sebeple uyanıktır ve o sebep çoğu zaman söylenmez.

Yirmi sekiz yıldır o saatleri görüyorum. Sunucu başında, bir hatayı ararken ya da sadece odaya bakarken. Ve bana kalırsa bir sohbet ağının gerçek yüzü akşam dokuzda değil, gecenin üçünde görünür.

Gecenin tayfası

O saatte kalanlar belli insanlardır. Uykusu kaçanlar. Vardiyadan dönüp kafasını dağıtmak isteyenler. Saat farkı yüzünden bizim gecemizde onların akşamı olan gurbettekiler. Bir de ertesi gün sınavı olup ders çalışmak yerine sohbet edenler; her dönemin öğrencisi aynıdır.

Bu insanların çoğu birbirini gerçek adıyla tanımaz. Ama kimin hangi saatte geldiğini, kimin sesinin ne zaman kısıldığını bilirler. Biri üç gece üst üste gelmeyince fark edilir, dördüncü gece geldiğinde "neredeydin" diye sorulur. Bir mahallenin gece bekçisi gibi, oda da kendi insanlarının yokluğunu sayar.

Gece konuşmaları başkadır. Gündüz herkes biraz rol yapar; esprili olan esprisini, bilgili olan bilgisini ortaya koyar. Gece o yük kalkar. İnsanlar daha kısa ama daha dürüst yazar. Bir işten çıkarılma, bir ayrılık, bir hastane koridoru; bunlar çoğu zaman gündüz değil, gece anlatılır. Belki karanlık cesaret veriyor, belki de o saatte dinleyen birinin gerçekten dinlediği biliniyor.

Bir odayı ne yaşatır

Yıllar içinde çok oda açıldı, çok oda kapandı. Hangisinin yaşayacağını baştan kestirmek kolay değil ama bir şeyi öğrendim: bir odayı kalabalık yaşatmıyor.

Bir odayı yaşatan, oraya giren birine "hoş geldin" diyen iki üç kişidir. Yeni gelen yazdığında cevapsız kalmazsa bir daha gelir. Cevapsız kalırsa bir daha gelmez; bu kadar basit. En kalabalık kanal, kimsenin kimseyi görmediği bir kanalsa, yavaş yavaş boşalır. Beş kişilik bir oda ise, o beş kişi birbirini gerçekten görüyorsa, yıllarca yaşar.

Bu yüzden bir topluluk için en değerli insanlar en çok yazanlar değil. En çok karşılık verenler. Gecenin üçünde birinin derdine "buradayım" diye cevap yazan kişi, o odanın asıl sahibidir. Adı hiçbir listede geçmez, ama oda onun sayesinde ayaktadır.

Düğme ve cümle

Bugün radyoya bir özellik ekledik: çalan şarkıya başparmak yukarı ya da aşağı verebiliyorsunuz. Bunu yaparken bir an durup düşündüm, çünkü yıllardır burada beğeni sayısı olmamasını savunuyorum.

Sonunda şuna karar verdim: bir şarkıya oy vermek ile bir insanı sayıya çevirmek aynı şey değil. Şarkı oyu, radyonun neyi daha çok çalması gerektiğini anlamamıza yarıyor. Ama insanların yazdıklarının altında sayılar birikmesini hâlâ istemiyorum. Çünkü sayı bir kez görünür olunca insan, söyleyeceği şeyi değil, alacağı karşılığı düşünmeye başlıyor.

Eskiden mIRC'te birinin paylaştığı şarkıyı beğendiğimizi "güzelmiş" diye yazarak söylerdik. Bazen arkasından "kimin şarkısı bu" diye soru gelirdi, oradan bir sohbet açılırdı. Bir düğme o sohbeti açmaz. Bu yüzden düğmeyi koyduk, ama cümlenin yerini tutmasını beklemiyoruz. Oy verince odaya kısa bir satır düşüyor; asıl umudum, birinin o satıra cevap yazması.

Artık gelmeyenler

Gece odaya bakınca bazen başka bir şey de görüyorum: yıllarca o saatte orada olan, şimdi olmayan nick'ler. Kimi başka platformlara geçti, kimi evlendi, çocuğu oldu, kimi sadece uzaklaştı. Kimse kapıyı çarpıp gitmedi. Hayat yavaş yavaş başka yerlere çekti.

Bunun bir kısmında bizim de payımız var, bunu biliyorum. Bağlantıların koptuğu, alışkanlıkların bozulduğu dönemler oldu. Eski bir kullanıcının "girmeye çalıştım, olmadı, bıraktım" demesi, bir ağın duyabileceği en ağır cümlelerden biri. Şu sıralar en çok uğraştığım şey de yeni özellikler değil, tam olarak bu: kimsenin kapıda kalmaması.

Gidenlere kırgın değilim. Herkesin hayatı değişti, benimki de değişti. Ama bir şeyi bilmelerini isterim: o nick'lerin çoğu hâlâ kayıtlı, hâlâ onları bekliyor. Bir gece, gecenin üçünde, eski bir alışkanlıkla bağlanırlarsa odayı tanıyacaklar. Belki yazı tipi değişmiş, belki ekran daha renkli, ama o saatte orada biri hâlâ "hoş geldin" diyecek.

Işık açık

Bu gece de oda aynı olacak. Birkaç kişi kalacak. Biri radyoda bir şarkı açacak, biri bir fotoğraf paylaşacak, biri yarın erken kalkacağını söyleyip gitmek üzere olacak ama bir türlü gitmeyecek. Bunu bilmek için bakmama gerek yok; yıllardır böyle.

Yirmi sekiz yıl sonra değişmeyen tek şey bu galiba. Gece yarısından sonra kalanlar kalıyor. Ve oda, onlar sayesinde, sabaha kadar ışığı açık bırakıyor.