Mahalle Kültürü Nereye Gitti? Komşuluğun Yeni Halleri
Şeffaflık notu: Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, yayın öncesi editör onayından geçti.
Kapı önü sohbetleri, tuz isteme bahaneleri, mahalle bakkalı... Kaybolduğunu sandığımız komşuluğun aslında nereye taşındığını yazdım.
Bizim eski mahallede kapılar yazın hep aralık dururdu. Komşuya girmek için bahane aramazdın; tuz istemek zaten bahaneydi, asıl mesele iki laf etmekti. Şimdi aynı apartmanda on yıl oturup asansörde selamlaşamayan insanlarız. Ne oldu bize?
Suçlu apartman değil, acele
Kolaycılık "apartman kültürü bitirdi" demek. Ama bence asıl mesele mekân değil, zaman. Eski mahallede insanların birbirine verecek vakti vardı; kapı önünde çekirdek çitlemek bir programdı. Bugün herkesin koşturduğu bir düzende komşuluk, takvime sığmayan ilk şey oldu. Mahalle bakkalı gitti, yerine gelen market kasiyerinin adını bilmiyoruz — çünkü sormaya vaktimiz yok.
Yine de içimizdeki ihtiyaç ölmedi. Pandemi yıllarını hatırlayın: balkonlardan birbirine seslenen, kapısına yemek bırakılan insanlar... Sıkışınca ilk aradığımız şey yine komşuluk çıktı.
Komşuluk taşındı, adres değiştirdi
Benim gördüğüm şu: mahalle kültürü ölmedi, taşındı. Kadın kollarının mesaj grupları, site sakinlerinin yardımlaşma zincirleri, her akşam aynı saatte buluşulan sohbet odaları, ortak merakların grupları... "Kapı önü" artık bazen bir ekran. Küçümseyenler var; ben küçümsemiyorum. Gece yarısı derdini yazacak bir yer bulmak da komşuluktur — hem de hasta hâlinle kapı çalmadan.
Eskiyi geri çağırmanın küçük yolları
Ama itiraf: ekran, kapı önünün sıcaklığını tam tutmuyor. O yüzden ikisini birden yaşatalım derim. Benim denediklerim: asansörde selamı ben verme kuralı (bir hafta deneyin, apartman değişiyor), yeni taşınana bir tabak börek (klişe ama yüzde yüz çalışıyor), apartman grubuna arada bir "kolonya koydum kapıya, isteyen alsın" mesajı. Küçük şeyler; ama mahalle dediğin zaten küçük şeylerin toplamıydı.
Sizin mahallenizden aklınızda kalan en tatlı komşuluk hatırası ne? Yorumlara yazın — belki birbirimize eski mahalleyi hatırlatırız. Kim bilir, belki bu sayfa da bir mahalle olur zamanla.