Tuttuğun Takımı Neden Değiştiremezsin?

İnsan işini değiştirir, şehrini değiştirir, telefon markasını değiştirir. Hatta bazen inandığı şeyleri bile değiştirir. Ama tuttuğu takımı değiştirmez. Neden?

Seçmedik, bize verildi

Çoğumuz takımını seçmedi. Babamızın formasıyla tanıştık, amcamızın maç günü sesiyle büyüdük, mahallede herkes aynı renkleri söylüyordu. Seçim yaşına geldiğimizde iş çoktan bitmişti.

Seçmediğimiz için de bırakmak elimizde değil. Sonradan seçtiğin şeyi sonradan bırakabilirsin; sana verilen şeyle bağın farklı kurulur. O bağ bir tercihten çok bir akrabalığa benziyor.

Kimlik, sonuçla ölçülmüyor

Başka hiçbir alanda bu kadar kötü performansa bu kadar sadık kalmayız. Sürekli bozulan arabayı satarız, kötü hizmet veren yerden alışveriş etmeyiz. Ama takımımız sekiz maçtır kazanamıyorsa bile pazar akşamı yine televizyonun karşısındayız.

Çünkü orada aldığımız şey hizmet değil, aidiyet. Aidiyetin de fatura karşılığı yoktur; iyi gittiğinde sevinirsin, kötü gittiğinde kızarsın, ama hesabını kapatıp gitmezsin.

Acı da mülkiyettir

Garip ama kaybetmek bağı zayıflatmıyor, güçlendiriyor. Kaybedilen final, düşülen küme, kaçan penaltı — bunlar ortak hafızanın en net yerlerinde durur. Hep birlikte üzüldüğün şey, hep birlikte sevindiğin şey kadar seni o gruba bağlar.

Zaten "gerçek taraftar" tartışması da buradan çıkıyor. Şampiyonluğa gelen değil, kötü günde kalan sayılıyor. Bir tür sadakat sınavı ve sınavın tek sorusu var: gitmedin mi?

Değiştirenler ne oluyor

Takım değiştirmenin toplum içinde neredeyse ahlaki bir karşılığı var. "Dönek" kelimesi futbol için de kullanılır ve ağırdır. Oysa kimseye zarar veren bir davranış değil bu; yine de affedilmez sayılıyor.

Sebebi şu bence: takım değiştiren biri, bağın seçilebilir olduğunu hatırlatıyor. Hepimizin "değiştirilemez" saydığı şeyin aslında değiştirilebilir olduğunu göstermek, o şeyin kutsallığını bozuyor.

Uzakta olmak bağı koparmıyor

Yurt dışında yaşayan arkadaşlarım var; şehirden, sokaktan, stattan uzaklar. Ama maç saatinde herkesten daha hazırlar. Bazıları için takım, memleketle kalan son somut bağ. Sabaha karşı maç izlemek, oraya ait olmaya devam etmenin bir yolu.

Ve profildeki o küçük arma

Yudum'da profiline tuttuğun takımı ekleyebiliyorsun artık; takımlar sayfasında hepsi duruyor. Küçük bir arma, adının yanında duruyor. Basit bir özellik ama sohbette yarattığı etkiyi görmek eğlenceli: iki kişi tanışmadan önce birbirinin armasına bakıyor, laf oradan açılıyor.

Belki de takımın en işe yarar tarafı bu. Bir yabancıyla ortak bir cümle kurmanın en kısa yolu, aynı ya da rakip renkleri taşımak. Tartışırsınız, atışırsınız, sonra bir bakmışsınız iki saat konuşmuşsunuz.

Derbi haftası ayrı bir tür

Normal hafta ile derbi haftası aynı şey değil. Derbi haftasında konuşma dili değişir, şakalar sertleşir, herkes küçük bir gerginlik taşır. İş yerinde, sohbet odasında, aile masasında aynı konu döner.

İlginç olan şu: derbiden sonra o gerginlik hızla dağılır. Kaybeden susar, kazanan birkaç gün konuşur, sonra lig devam eder. Çünkü herkes bir sonraki sefer rollerin değişebileceğini bilir.

Çocuğa takım "aşılamak"

Kendi çocuğuna forma giydirmek doğru mu, tartışılır. Bir yandan seçme şansını elinden alıyorsun; öte yandan ona hazır bir topluluk veriyorsun. Ben ortasını buldum sayılır: forma var ama zorlama yok.

Zaten deneyim gösteriyor ki zorlananlar değil, evde maçın keyifli geçtiğini görenler bağlanıyor. Bir çocuğun takımı, babasının o maçtaki hâlidir aslında.

Kısacası

Takımını değiştiremezsin çünkü o bir tercih değil, bir adres. İnsan adresini değiştirir ama nereli olduğunu değiştiremez. Bu hafta lig milli aradan sonra yeniden başlıyor; üç haftalık sessizlikten sonra herkes kendi adresine dönecek.

Ligin geri dönüşü

Milli takım araları tuhaf bir boşluk yaratıyor. İki hafta boyunca pazar akşamları bir şey eksik, sonra lig geri geliyor ve düzen kuruluyor. Bu sezon ara biraz uzun sürdü; bu hafta herkes biraz fazla hevesli.

Aradan sonra oynanan ilk maçlar genelde dağınık geçer: takımlar bir arada çalışamamıştır, oyuncuların bir kısmı seyahatten yorgun döner. O yüzden bu haftanın sonuçlarını fazla ciddiye almamak lazım.

Kısacası

Takım tutmak akıl işi değil, bağ işi. Akılla bakarsan her sezon en iyi kadroyu desteklemen gerekirdi; kimse öyle yapmıyor. Renkler bir kere üstüne yapışıyor ve kalıyor.