ADHD'nin solunum, zaman algısı ve davranış üzerindeki etkileri araştırıldı
Nörobilim toplantısında sunulan yeni çalışmalar, ADHD'nin solunumdan zaman algısına ve madde kullanımına uzanan geniş etkilerini gösteriyor.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (ADHD) üzerine yapılan yeni araştırmalar, durumun yalnızca çocuklukta görülen bir dikkat sorunu olmadığına işaret ediyor. Bulgular, Nörobilim Derneği'nin yıllık toplantısı Neuroscience 2026'da paylaşıldı. Çalışmalar, bozukluğun ruhsal ve bedensel sağlığı yaşam boyu etkileyebildiğini vurguluyor.
ADHD neden yalnızca çocukluk meselesi değil?
ABD'de yaklaşık her dokuz çocuktan birine ADHD tanısı konmuş durumda. Bu oran, bozukluğu çocukluk çağının en yaygın nörogelişimsel sorunlarından biri yapıyor. Tanının etkisi okul yıllarıyla sınırlı kalmıyor. Çocuklukta eğitim başarısının ve sosyal ilişkilerin daha zayıf seyretmesiyle bağlantılı. Ergenlikte madde kullanımı ve kötüye kullanımı riskinin artmasıyla, yetişkinlikte ise daha kötü ruhsal ve bedensel sağlıkla ilişkilendiriliyor.
Toplantıda sunulan çalışmalar bu geniş tabloyu nöral temellere bağlamaya çalışıyor. Araştırmacılar; solunum, zaman algısı ve madde kullanımı gibi çok farklı davranışların ADHD'den nasıl etkilendiğini inceliyor. Aynı zamanda bu davranışların ortaya çıkmasına yol açabilecek beyin imzalarını arıyorlar.
Sunulan bulgular neler?
Özetlenen sonuçlara göre ADHD, genç yetişkinlerde değişmiş bir solunum örüntüsüyle ilişkilendirildi. Bir başka bulgu, ADHD'li kişilerde sürekli bir zaman baskısı hissinin görülmesi. Çocuk ve ergenlerde ise beyindeki demir düzeylerinin daha düşük olduğu saptandı.
Uyarıcı ilaçların solunum örüntülerini değiştirdiği de bildirildi. Bu, ADHD tedavisinde kullanılan ilaçların yalnızca dikkat ve davranışı değil, bedensel işlevleri de etkileyebileceğini düşündürüyor. Bir diğer çalışmada, alkol kullanım bozukluğu da bulunan genç yetişkinlerde ADHD ilacının sorunlu içkiyi azaltma potansiyeli gösterdiği belirtildi. Kaynak metin bu sonuçların ayrıntılarını, örneklem büyüklüklerini ya da ilaçların adlarını vermiyor. Bu yüzden bulguları kesin bir tedavi önerisi olarak okumak doğru olmaz.
Uzmanın değerlendirmesi
Etkinliğin moderatörlüğünü yapan Georgetown Üniversitesi'nden bilişsel sinirbilimci Chandan Vaidya, ADHD'nin yalnızca hareketlilikle sınırlı olmayan, beyin ve beden değişkenlerini kapsayan daha geniş bir sistemik durum olduğunun giderek netleştiğini söylüyor. Vaidya, düzenleyici davranışın ADHD gibi bozukluklarda nasıl bozulduğunu inceliyor. Ona göre yeni bulgular güncel konulara değiniyor ve ADHD'nin daha iyi anlaşılması, tanı ile tedavinin geliştirilmesi için hangi alanlarda çalışma gerektiğini gösteriyor.
Arka plan
ADHD, dikkati sürdürmede güçlük, dürtüsellik ve aşırı hareketlilik gibi belirtilerle tanımlanan bir nörogelişimsel durumdur. Belirtiler genellikle çocuklukta fark edilir. Ancak birçok kişide yetişkinlikte de sürebilir. Bozukluğun öne çıkan yönü uzun yıllar dikkat ve hareketlilikti. Son dönemde ise zaman algısı, duygu düzenleme ve uyku gibi alanlara da bakılıyor.
Solunum, beynin sapında yer alan merkezler ve otonom sinir sistemi tarafından büyük oranda kontrol edilir. Bu nedenle dikkat ve davranışı etkileyen bir durumun solunum örüntüleriyle bağlantılı çıkması bilimsel açıdan şaşırtıcı sayılmaz. Demir ise beyinde sinyal ileten bazı kimyasalların üretimi için gerekli bir mineraldir. Beyindeki demir düzeyinin ADHD ile ilişkisinin incelenmesi de bu nedenle ilgi çekiyor. Yine de bu bağlantının nedensel olup olmadığı, yani demir düzeyinin belirtilere yol açıp açmadığı, kaynakta yanıtlanmış değil.
Neden önemli?
ADHD'nin bedensel işlevleri ve yaşam boyu sağlığı da kapsayan bir durum olarak görülmesi, tanı ve tedavi yaklaşımlarını değiştirebilir. Klinisyenler yalnızca okul ya da iş performansına değil, solunum, zaman yönetimi ve madde kullanımı gibi alanlara da dikkat etmeyi düşünebilir. Ergenlik ve genç yetişkinlikte artan madde kullanımı riski, erken ve doğru tanının değerini de ortaya koyuyor.
Buna karşın bu çalışmalar henüz bir bilimsel toplantıda sunulan özetler düzeyinde aktarılıyor. Bulguların daha geniş gruplarda doğrulanması ve hakemli yayınlarda ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerekecek. ADHD tanısı ya da ilaç kullanımı konusunda soru işareti olan kişilerin kendi başlarına karar vermek yerine bir sağlık uzmanına danışması en doğru yol olacaktır.
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/adhdnin-solunum-zaman-algisi-ve-davranis-uzerindeki-etkileri-arastirildi.html — Yazdırma tarihi:



















