ABD'de grip sezonu erken başladı: Güney ve Batı'da yedi eyalette yüksek etkinlik

Amerika Birleşik Devletleri'nde 2026 grip sezonu beklenenden çok önce başladı ve hızla yayılıyor. Hastalık kontrol ve önleme merkezi CDC'nin son güncellemesine göre yüksek grip etkinliği bildiren eyalet sayısı bir hafta içinde belirgin biçimde artarak yediye çıktı. Salgın şimdilik ülkenin Güney ve Batı bölgelerinde yoğunlaşıyor.

Hangi eyaletlerde yoğunluk var?

CDC'nin verilerine göre yüksek etkinlik görülen eyaletler arasında Kaliforniya, Louisiana, Oregon, Güney Karolina, Tennessee, Teksas ve Washington yer alıyor. Bu arada en ağır tablo şimdilik Louisiana'da. Doktor muayenehanelerine yapılan başvuruların yüzde üçten fazlası geçen hafta grip benzeri hastalık nedeniyle gerçekleşti. Bu oran, sezonun gerçekten başladığına işaret ediyor.

New Orleans'taki LSU Sağlık Bilimleri Merkezi'nde görev yapan enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Fred Lopez, grip sezonunun hız kazandığını ve önümüzdeki bir iki ay boyunca artış eğiliminin sürmesinin muhtemel olduğunu söyledi. Lopez, henüz aşı olmayanlara gecikmeden aşı yaptırmaları çağrısında bulundu. Louisiana'nın her yıl grip dalgasını erken yaşayan yerler arasında olması da şaşırtıcı değil. Lopez, bunun nedenleri arasında düşük aşılanma oranlarını, yüksek yoksulluk düzeyini ve insanların sağlık hizmetine ulaşırken yaşadığı zorlukları sayıyor.

Rakamlar ne söylüyor?

CDC, bu sezon şimdiye kadar en az 2,6 milyon hastalığın, 36 bin hastaneye yatışın ve çok sayıda ölümün grip enfeksiyonlarıyla bağlantılı olduğunu tahmin ediyor. Yılın bu döneminde alışılan düzeyin üzerindeki erken etkinlik, sezonun diğerlerinden daha kötü geçeceği anlamına gelmeyebilir; CDC bunun henüz net olmadığını belirtiyor. Yine de Johns Hopkins Üniversitesi'nden Dr. Anna Durbin, ekim ortasındaki grip kaynaklı hastaneye yatış oranının, sonbaharın bu kadar erken döneminde son 15 yıldan uzun süredir görülen en yüksek düzey olduğunu hatırlattı. Bunu olumsuz bir işaret olarak değerlendirdi.

Geçen kış ise grip dalgası aralık ayının sonlarında yükselmişti ve bazı bölgelerde enfeksiyonlar özellikle şiddetli seyretmişti. New York City sağlık yetkilileri o dönemi 20 yılın en yoğun sezonu olarak tanımlamıştı. Sezon sonraki aylarda geriledi ve mart sonuna gelindiğinde büyük ölçüde bitti. CDC, o sezon için en az 32 milyon hastalık, 380 bin hastaneye yatış ve 24 bin ölüm tahmin etmişti.

Dolaşan virüs ve aşı

Bu sonbaharda şimdiye kadarki hastalıkların çoğundan, A H1N1 grip virüsünün mutasyona uğramış bir türü sorumlu. Bu mutasyonlar virüsün bağışıklık sisteminin savunmasından daha kolay sıyrılabilmesine yol açabilir. Buna karşın Johns Hopkins'ten bağışıklık bilimi uzmanı Andrew Pekosz, eldeki verilerin bu yılki aşının dolaşımdaki virüsü tanıyabildiğini ve ona karşı işe yarayabileceğini gösterdiğini söyledi. Aşının tam etkinliği aylar sonra belli olacak, ancak Pekosz'a göre şu an endişe etmek için bir neden yok.

Uzmanlar aşı konusunda bir ayrıntıya da dikkat çekiyor. Belirgin belirtileri olan kişilerin, bağışıklık sistemi zaten meşgul olduğu için hastalık geçene kadar aşı olmaması gerekiyor. Öte yandan bu sonbaharda grip geçirmiş biri de yine aşı olmalı. Lopez'in anlattığına göre aşı üç farklı grip virüsü türüne karşı koruma sağlıyor ve aynı sezonda birden fazla türün dolaşması sık görülen bir durum.

Arka plan

Grip, solunum yoluyla bulaşan ve her yıl toplumda yeniden dolaşıma giren bir viral hastalıktır. Virüs sürekli küçük genetik değişimler geçirdiği için aşı bileşimi düzenli olarak gözden geçirilir ve yeni sezona göre güncellenir. Bağışıklık sisteminden kısmen kaçabilen mutasyonlu bir tür ortaya çıktığında, aşının o türü ne kadar iyi tanıdığı laboratuvar verileri ve sahadan gelen gözlemlerle izlenir. Aşının gerçek dünyadaki koruyuculuğu ise ancak sezon ilerledikten sonra, hastalanan ve hastalanmayan kişilerin karşılaştırılmasıyla ölçülebilir.

Grip genellikle ateş, öksürük, halsizlik ve kas ağrılarıyla seyreder. Çoğu insan birkaç gün içinde iyileşir, ancak yaşlılar, küçük çocuklar, hamileler ve kronik hastalığı olanlar için ciddi komplikasyon riski daha yüksektir. Bu nedenle sağlık otoriteleri her yıl sezon başlamadan aşı çağrısı yapar.

Neden önemli?

Grip sezonunun erken başlaması hastanelerin ve birinci basamak sağlık hizmetlerinin yükünü öne çeker. Yetkililer ayrıca Şükran Günü yolculukları ve aile toplantılarıyla birlikte grip ve diğer solunum yolu virüslerinin daha hızlı yayılmasını bekliyor. Florida Üniversitesi bağlantılı enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Nicole Iovine, bayram dönemi buluşmalarına hazırlanırken aşı olmanın özellikle önemli olduğunu vurguladı.

Sezonun nasıl seyredeceği hâlâ belirsiz; ağırlığı ve aşının etkinliği yalnızca ilerleyen haftalarda ortaya çıkacak. Ancak erken artış, aşıyı ertelemenin anlamını azaltıyor. Aşının koruyucu etkisinin gelişmesi zaman aldığı için, yoğun yayılma dönemine girmeden önce yaptırılması en mantıklı seçenek olarak öne çıkıyor.