Eyalet seçimleri iklim ve enerji politikasında Demokratlara yeni alan açtı

ABD'de 3 Kasım'da yapılan ara seçimlerde Demokratlar Kongre'nin her iki kanadında çoğunluğu aldı. Ancak Başkan Trump'ın veto yetkisi, iklim değişikliğiyle mücadele için hazırlanacak iddialı bir yasanın yürürlüğe girmesini zorlaştırıyor. Michael Gerrard'ın değerlendirmesine göre asıl fırsat eyalet düzeyinde: Valilikler ve eyalet meclisleri, enerji ve çevre politikasında Washington'dan daha esnek bir hareket alanı sunuyor.

Eyalet haritası değişti

Demokratlar Georgia, Iowa, Ohio, Nevada ve Teksas'ta valiliği Cumhuriyetçilerden aldı. Oyların sayımı süren Alaska'da da önde olmaları bekleniyor. Arizona, Michigan, Minnesota, Nevada, Pennsylvania ve Wisconsin'de ise valilik ile eyalet meclislerinin her iki kanadı birlikte Demokratların eline geçti. Bu duruma "trifecta" deniyor.

Ocak ayında 29 ya da 30 eyaletin Demokrat valisi olacak. Demokratların hükümeti tek başına yönettiği eyalet sayısı ise 22'ye çıkıyor. Georgia, Iowa, New Hampshire, Ohio ve Teksas'ta Cumhuriyetçilerin tam hâkimiyeti sona erdi.

Kampanyanın gündemi iklim değil, veri merkezi ve fatura

Yazara göre seçim kampanyalarında iklim değişikliği neredeyse hiç anılmadı. Bunun yerine birbirine bağlı iki konu öne çıktı: veri merkezleri ve elektrik hizmetlerinin düzenlenmesi. Veri merkezleri doğal gaz yakımını artırıyor, elektrik fiyatları da yükseliyor. Bu iki tepki, kazanan Demokratlara enerji reformları için bir tür halk desteği sağlıyor.

Bir tahmine göre teknoloji şirketleri, veri merkezlerinin yüksek enerji talebini karşılamak için ABD'de doğal gaz altyapısına önümüzdeki yıllarda 647 milyar doları aşan yatırım yapmayı planlıyor. Bu planlar mevcut gaz santral filosunu yaklaşık üçte iki oranında büyütebilir. Doğal gaz, ABD'de sera gazı emisyonlarında petrolün ardından ikinci sırada ve kömürden çok daha büyük bir paya sahip. Yeni yatırımlar kullanımını on yıllar boyunca kilitleyebilir.

Halkın tepkisi seçim sandığına da yansıdı. Veri merkezlerini kısıtlamayı hedefleyen oylama önerileri 44 şehirde kabul edildi, yalnızca birinde reddedildi. Ülkenin en büyük doğal gaz yatırım dalgasıyla karşı karşıya olan Teksas'ta valiliği kazanan Gina Hinojosa, yeni veri merkezlerine derhal moratoryum getirmeyi vaat etmişti. Kazanan başka adaylar da veri merkezi inşaatına daha sıkı denetim sözü verdi.

Düzenleyici atamaları belirleyici olacak

Perakende elektrik tarifelerini eyaletlerin kamu hizmetleri komisyonları belirliyor. 38 eyalette komisyon üyelerini valiler atıyor. Ohio, Michigan, Wisconsin, Nevada ve Maine'in yeni seçilen Demokrat valileri, tekelci şirketlerin değil elektrik tüketicilerinin çıkarını önceleyecek isimleri atayacaklarını söyledi.

Bunun pratikteki anlamı, maliyetlerin daha fazla veri merkezlerine ve şirket hissedarlarına, daha az tüketicilere yüklenmesi olabilir. Çatı ve topluluk güneş enerjisi projelerinin teşvik edilmesi de faturaları düşürebilir. Elektrik şirketleri kârlarını azalttığı için bu projelere uzun süredir karşı çıkıyor.

Komisyon üyelerinin seçimle belirlendiği Georgia'da Demokratlar beş kişilik komisyonda çoğunluğu aldı ve şirketlerin daha sıkı denetleneceğini vaat etti. Pennsylvania'da şirket kârlarını azaltarak elektrik faturalarını düşürmeyi amaçlayan bir yasa tasarısı, Cumhuriyetçi çoğunluklu eyalet senatosunda takılmıştı. Yeni Demokrat hâkimiyetle birlikte tasarının yasalaşması bekleniyor. Michigan'da seçmenlerin yaklaşık yüzde 80'i, elektrik şirketlerinin kampanya harcamalarını engelleyecek oylama önerisini onayladı. Şirketler bu düzenlemeye mahkemede itiraz ediyor.

Neden önemli?

ABD'de enerji politikasının önemli bir kısmı federal hükümetten çok eyaletlerde belirleniyor. Elektrik tarifeleri, santral ve iletim hattı izinleri, şirketlerin kâr oranları ile yenilenebilir enerjinin şebekeye bağlanma kuralları büyük ölçüde eyalet yetkisinde. Federal düzeyde ilerleme tıkandığında eyaletler, iklim politikası için en etkili alanlardan biri hâline geliyor.

Veri merkezlerinin yarattığı talep, yapay zekâ ve bulut hizmetlerinin büyümesiyle gündemin merkezine yerleşti. Bu talep karşılanırken hangi enerji kaynağının seçileceği, hem emisyonları hem de hanelerin ödeyeceği faturayı etkiliyor. Bu nedenle iklim hedefleri ile cebe dokunan maliyet tartışması artık aynı sorunun iki yüzü olarak görülüyor.

Yine de seçim vaatlerinin uygulamaya dönüşmesi kolay olmayabilir. Düzenleyici kurumların atamaları, mahkeme itirazları ve şirketlerin lobi faaliyetleri sürecin hızını belirleyecek. Önümüzdeki aylarda yeni valilerin kimleri atayacağı ve meclislerin hangi tasarıları öne alacağı, bu mandanın gerçek bir politika değişimine dönüşüp dönüşmeyeceğini gösterecek.