Vitamin C, midede kansere bağlanan kimyasalların oluşumunu azaltabilir
Waterloo Üniversitesi'nin matematiksel modeli, öğünle alınan C vitamininin midede zararlı nitrozasyon ürünlerini sınırlayabileceğini gösterdi.

Kanada'daki Waterloo Üniversitesi'nden araştırmacılar, C vitamininin sindirim sırasında kansere yol açabileceğinden şüphelenilen kimyasalların oluşumunu azaltabileceğini bildirdi. Bulgu, laboratuvarda ya da insanlar üzerinde yapılmış bir denemeden değil, bilgisayarda çalıştırılan matematiksel bir modelden geliyor. Çalışma Journal of Theoretical Biology dergisinde yayımlandı.
Model neyi simüle etti?
Ekip, nitrat ve nitritlerin vücutta nasıl dolaştığını ve hangi kimyasal dönüşümlerden geçtiğini taklit eden bir model kurdu. Modelde tükürük bezleri, mide, ince bağırsak ve kanın sıvı kısmı olan plazma birbirine bağlı sistemler olarak yer alıyor. Araştırmacılar bu yapıyla farklı beslenme düzenlerini ve su kalitesini denedi.
Nitrat ve nitritler pastırma, salam gibi işlenmiş etlerde bulunuyor. Kirlenmiş toprakta ya da suda yetişen meyve ve sebzelerde de rastlanıyor. Bu bileşikler beyin ve kalp-damar sistemindeki bazı önemli işlevlere katkı yapıyor. Ancak mideye ulaştıklarında nitrozasyon denen bir tepkimeye girebiliyorlar. Bu tepkime, kansere katkı yaptığından şüphelenilen maddeler üretebiliyor.
Vitamin C'nin rolü
Simülasyonlara göre nitrat ve nitritle birlikte alınan C vitamini, zararlı olabilecek bileşiklerin oluşumunu engelleyebiliyor. Çalışmanın ilk yazarı, uygulamalı matematik alanında doktora sonrası araştırmacı Dr. Gordon McNicol, bu bağlantının yıllardır süren tartışmaya ışık tutabileceğini söylüyor. McNicol'a göre araştırmacılar uzun yıllardır bu bileşikler ile kanser arasındaki ilişkiyi inceliyor ve sonuçlar birbiriyle çelişiyor. Ekibin çalışması, beslenmedeki C vitamininin bu tutarsızlıkları açıklamaya yardım edebileceğini düşündürüyor.
Ispanak gibi yapraklı sebzeler hem nitrat hem C vitamini içeriyor. Modele göre buradaki C vitamini, kanser riskiyle ilişkilendirilen tepkimeleri sınırlayabilir. Bu da nitrat içeren her gıdanın aynı riski taşımamasını ve bazı beslenme araştırmalarında koruyucu etki görülmesini açıklayabilir.
Öğün sonrası takviye işe yarar mı?
Araştırmacılar C vitamini takviyesinin yemekten sonra alındığında benzer bir fayda sağlayıp sağlamadığına da baktı. Bulgulara göre her öğünden sonra C vitamini almak, kanser riskiyle ilişkilendirilen nitrozasyon ürünlerinin oluşumunu ılımlı düzeyde azaltabiliyor. Etkinin özellikle pastırma ve salam gibi işlenmiş etler yendiğinde anlamlı olabileceği belirtiliyor.
Burada önemli bir sınırlama var: sonuçlar klinik deneylerden değil, matematiksel simülasyonlardan çıkıyor. Modelin öngördüğü azalmanın insanlarda ölçülebilir bir kanser riski düşüşüne dönüşüp dönüşmediği henüz bilinmiyor. Bu nedenle bulgu, takviye kullanımı için bir öneri sayılamaz.
Arka plan
Nitrozasyon, nitritten türeyen reaktif bileşiklerin mide gibi asidik ortamlarda bazı azotlu moleküllerle birleşmesiyle ilerleyen bir kimyasal süreçtir. Sonunda N-nitrozo bileşikleri denen maddeler çıkabilir. Bunların bir kısmı hayvan deneylerinde kanserle ilişkilendirilmiştir. Nitrat vücutta kısmen ağızdaki bakteriler aracılığıyla nitrite dönüşür. Araştırmacıların modelde ağız mikrobiyomunu da hesaba katması bu yüzden mantıklıdır.
C vitamini, yani askorbik asit, güçlü bir antioksidandır ve nitritle tepkimeye girerek onu nitrozasyona elverişsiz biçimlere çevirebilir. Bu kimyasal özellik, gıda sanayisinde bazı işlenmiş et ürünlerinde askorbat kullanılmasının da gerekçelerinden biridir. Yeni çalışma bu bilinen kimyayı bütün bir sindirim yoluna ve gerçekçi öğün düzenlerine uyguluyor.
Neden önemli?
Nitrat ve nitrit alımı ile kanser arasındaki ilişki, çelişkili bulgular yüzünden yıllardır net biçimde yanıtlanamadı. Beslenme araştırmalarında insanlar aynı anda onlarca besin tüketir. Bu yüzden tek bir maddenin etkisini ayırmak güçtür. Bir modelin, hangi etkenlerin birlikte rol oynadığını gösterebilmesi bu karmaşayı çözmeye yardımcı olabilir.
Uygulamalı matematik profesörü ve araştırma kürsüsü sahibi Dr. Anita Layton, modelin gelecekteki klinik ve laboratuvar çalışmaları için mekanistik bir yol haritası sunduğunu belirtiyor. Layton'a göre model; nitrit maruziyeti, antioksidan alımı, öğün zamanlaması, mide koşulları ve ağız mikrobiyomu etkinliği gibi birbiriyle etkileşen etkenleri öne çıkarıyor. Bu sayede deneyler, nitrozasyonun ne zaman ve kimlerde daha olası olduğuna odaklanarak daha hedefli tasarlanabilir.
Sırada ne var?
Araştırmacıların bir sonraki adımı, model tahminlerini laboratuvarda ve insan katılımcılarla sınamak olacak. Bu denemeler öğün zamanlamasının ve C vitamini kaynağının, yani besin ya da takviye olmasının, gerçekten fark yaratıp yaratmadığını gösterebilir. O zamana kadar en makul çıkarım, nitrat içeren besinlerin bağlamının önemli olduğu: yanında C vitamini bulunan sebzeler ile işlenmiş etler aynı kimyasal sonucu doğurmayabilir.
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/vitamin-c-midede-kansere-baglanan-kimyasallarin-olusumunu-azaltabilir.html — Yazdırma tarihi:


















