Teknoloji

Albüm lansmanı gecesinde trafik kazalarında patlama: Dijital çağın sessiz tehlikesi

JAMA Network Open'daki çalışmaya göre ABD'de en çok dinlenen on albümün çıkış günlerinde trafik ölümleri çevre günlere göre yüzde 15 arttı.

20 Ağustos 2026Güncellendi: 3 dk okuma118 okunma
Albüm lansmanı gecesinde trafik kazalarında patlama: Dijital çağın sessiz tehlikesi

ABD'de çok beklenen bir albümün dinleme platformlarına düştüğü gün, trafikte hayatını kaybedenlerin sayısı belirgin biçimde yükseliyor. Harvard Tıp Fakültesi'nden araştırmacıların Ağustos 2026'da JAMA Network Open dergisinde yayımladığı çalışmaya göre 2017-2022 döneminin en çok dinlenen on albümünün çıkış günlerinde trafik ölümleri, çevredeki günlere kıyasla yüzde 15,1 daha fazlaydı.

"Smartphones, Online Music Streaming, and Traffic Fatalities" başlıklı makaleyi Vishal R. Patel, Christopher M. Worsham, Michael Liu ve Anupam B. Jena imzalıyor. Ekip, telefondan müzik dinlemenin dikkat dağınıklığına ve ölümlü kazalara önemli ölçüde katkı yapıyor olabileceği sonucuna varıyor. Aynı ekip, bulgunun bir neden-sonuç kanıtı olmadığını, üç olgunun aynı günlerde birlikte görüldüğünü gösterdiğini de açıkça yazıyor.

Reklam

Çalışmanın değeri yöntemde. Kaza kayıtları, sürücünün o anda telefonla ne yaptığını çoğu zaman göstermez. Albüm çıkış tarihlerini ise yol durumu ya da hava değil, müzik endüstrisi belirler. Araştırmacılar bu yüzden tasarımı bir tür doğal deney olarak tanımlıyor: Trafiğe dair her şey aynıyken değişen tek şey, milyonlarca kişinin aynı gün yeni bir albümü aramaya koyulması.

Araştırma nasıl yapıldı

Ekip, ABD'de ölümlü kazaları kayda geçiren ulusal veritabanı Fatality Analysis Reporting System'den (FARS) yararlandı. 2017 ile 2022 arasında kaydedilen 233.809 trafik ölümü incelendi.

Karşılaştırma için ilk gün dinlenme sayısında en yükseğe çıkan on albüm seçildi. Listede Taylor Swift'in Midnights ve Red (Taylor's Version), Drake'in Certified Lover Boy, Bad Bunny'nin Un Verano Sin Ti, Kendrick Lamar'ın Mr. Morale & the Big Steppers ve Harry Styles'ın Harry's House albümleri bulunuyor. Her çıkış günü, öncesindeki ve sonrasındaki onar günle kıyaslandı; haftanın günü ve resmî tatil etkileri hesaba katıldı.

Rakamlar ne söylüyor

Çıkış günlerinde günlük dinleme sayısı ortalama 86,1 milyondan 123,3 milyona, yani yaklaşık yüzde 43 arttı. Düzeltilmiş trafik ölümü sayısı da aynı günlerde 120,9'dan 139,1'e çıktı. Fark gün başına 18,2 ölüm demek; on çıkış gününün toplamında beklenenden yaklaşık 182 fazla.

Artış her grupta aynı ölçüde görülmedi. Etki genç sürücülerde, erkeklerde, araçta tek kişinin bulunduğu kazalarda ve açık havada daha belirgindi. Artış kentlerde ve alkolsüz sürücülerde orantısız biçimde yüksekti. Başyazar Vishal Patel, artışın çoğunlukla araçta yalnız olan sürücülerde ortaya çıkmasını ve içki içmiş sürücülerden çok ayık sürücülerde belirginleşmesini, deseni ikna edici bulmasının nedeni olarak gösterdi.

Araç yaşına göre yapılan ayrım ayrıca dikkat çekiyor. Telefonu araç ekranına bağlayan bilgi-eğlence sistemlerinin yaygınlaştığı 2016 ve sonrası modellerde, çıkış günlerindeki sürücü ölümleri yüzde 44,9 arttı. Daha eski araçlarda bu oran yüzde 17,8'de kaldı.

Neden önemli: Çalma listesi ile yeni albüm arasındaki fark

Araştırmacıların açıklaması bir davranış farkına dayanıyor. Alışılmış bir çalma listesini açmak neredeyse hiç dokunuş gerektirmiyor. Yeni çıkmış bir albümü dinlemek ise telefonun kilidini açmayı, uygulamayı başlatmayı, sanatçıyı aramayı, albümde gezinip parça seçmeyi gerektiriyor. Bu adımların her biri, gözün birkaç saniyeliğine yoldan ayrılması anlamına geliyor.

Çalışmanın sınırları da belli. Ekibin elinde, kazada ölen sürücülerin o sırada müzik dinleyip dinlemediğine ya da telefona dokunup dokunmadığına dair veri yok. Ölümle sonuçlanmayan kazalar analize girmedi; dinleme verisi de yalnız Spotify'dan geliyor. Bu yüzden sonuç, bir olasılığı güçlendiriyor ama tek başına kanıtlamıyor.

Türkiye'de durum

Türkiye'de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 73. maddesi, seyir hâlindeyken cep telefonu ve benzeri haberleşme cihazlarının elle kullanılmasını yasaklıyor. Kulaklık ya da araç içi eller serbest sistemleriyle yapılan görüşmeler bu yasağın dışında tutuluyor.

TBMM'de Şubat 2026'da kabul edilen değişiklikle bu ihlalin cezası 5 bin liraya çıkarıldı. Bir yıl içinde tekrarında ceza 10 bin, sonraki her ihlalde 20 bin lira oluyor ve sürücü belgesi her seferinde 30 gün geri alınıyor. Araştırmanın bulgusu, yasağın yalnız telefonla konuşmayı değil ekranda şarkı aramayı da kapsamasının neden önemli olduğunu gösteriyor.

Araştırmacıların önerileri de pratik: Müziği yola çıkmadan önce sıraya koymak, telefonu "rahatsız etme" moduna almak, cihazı elin uzanamayacağı bir yerde tutmak ve gerekirse seçimi yolcuya bırakmak. Veriler ABD'ye ait; aynı etkinin başka ülkelerde görülüp görülmediği ise henüz sınanmış değil.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Teknoloji Masası

Bu içerik, Yudum Teknoloji Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4755,4666,50İstanbul19°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiTelefon kullanım tipin ne?Ekran süresi, bildirimler, şarj alışkanlığı… Altı soruda telefonunla nasıl bir ilişki kurduğunu…
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu için iç sesin her zamankinden daha net duyulduğu, sezgilerin güçlendiği bir gün. Cuma…

Günün sorusu

Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği cami hangisidir?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →