70 yıl bahçe süsü sanılan liken kaplı büst, 1854 tarihli Harriet Hosmer eseri çıktı

İngiltere'nin Cotswolds bölgesinde bir ailenin bahçesinde, çiçek tarhlarının arasında yetmiş yılı aşkın bir süre boyunca bir kadın büstü durdu. Yağmur, don ve liken onu griye boyadı; aile de onu herhangi bir bahçe süsü sandı. Ta ki Chorley's müzayede evinin direktörü Thomas Jenner-Fust, sıradan bir değerleme ziyareti sırasında büste yakından bakana kadar.

Likenin altında mermer vardı. Arkasında ise bir isim oyulmuştu: Harriet Hosmer. Büstün Hosmer'ın ilk eserlerinden biri olan Daphne'nin, 1853'te modellenip 1854'te Roma'da mermere işlenmiş nadir bir örneği olduğu anlaşıldı. Jenner-Fust BBC'ye ailenin durumunu şöyle anlatmış: "Mermer olduğundan haberleri yoktu, kimin yaptığından haberleri yoktu, bu kadar değerli olduğundan haberleri yoktu."

Harriet Hosmer kimdi?

1830'da Massachusetts'in Watertown kasabasında doğan Hosmer, 19. yüzyıl Amerikan heykelinde bir öncü. Kadınların anatomi derslerine kabul edilmediği bir dönemde St. Louis'teki Missouri Medical College'da anatomi eğitimi aldı. 1852'de, 22 yaşında Roma'ya taşındı ve Galli heykeltıraş John Gibson'ın yanında çalıştı. Kısa süre sonra kendi atölyesini kurdu ve heykelden geçimini sağlayan ilk profesyonel Amerikalı kadın heykeltıraş olarak anılır oldu.

Roma'daki çevresinde Nathaniel Hawthorne ve George Eliot gibi yazarlar vardı. Henry James, şehirde çalışan Amerikalı kadın heykeltıraş grubunu "kız kardeşlik" diye anmış, Hosmer'ı da bu grubun başında görmüştü. Zenobia in Chains (Zincirli Zenobia), Puck ve Beatrice Cenci en bilinen eserleri arasında.

Defneye dönüşen kız

Büstün konusu Grek mitolojisinden. Hikâyeye göre Apollon'un istemediği takibinden kaçan peri Daphne, ancak bir defne ağacına dönüşerek kurtulur. Türkçedeki "defne" kelimesi de bu mitle aynı kökü paylaşan bitkinin adıdır. Hosmer'ın yorumunda Daphne başını öne eğer, göğsünün altında defne yaprakları toplanmaya başlar. Hosmer eserini "defne yapraklarının içine gömülüp gidiyor" diye tarif etmişti.

Büstün arkasında sanatçının adının yanında Latince "Me fecit Roma" yazısı da var: "Beni Roma'da yaptı" anlamında, dönemin Roma atölyelerinin eserlerine düştüğü bir tür künye.

Kaç tane var, bu neden değerli?

Daphne'nin mermerden birkaç örneği yapıldı. Bilinen doğrulanmış örnekler ABD'de müzelerde: New York'taki Metropolitan Sanat Müzesi, Kuzey Carolina Sanat Müzesi ve St. Louis'teki Washington Üniversitesi'nin koleksiyonları. Bahçede bulunan büstün yeri bu yüzden özel: Müze dışında kalmış ender örneklerden biri.

Yetmiş yıl açık havada kalmanın izleri de var. ZME Science'ın müzayede kataloğuna dayanarak aktardığına göre bir kolda yaklaşık 13 santimlik kılcal bir çatlak, küçük bir kırık ve koyu lekeler bulunuyor. Eserin bahçeye nasıl geldiği de tam bilinmiyor: Aile, bir atasının onu 20. yüzyıl ortalarında bir müzayededen aldığını düşünüyor; büst, ailenin 1950'lerden kalma fotoğraflarında görülüyor.

Çekiçte ne olacak?

Chorley's büstü 15 Eylül 2026'daki satışına 12 bin ile 18 bin sterlin arasında bir tahminle çıkardı. Bu yazının hazırlandığı sırada satış sonucu müzayede evi tarafından kamuya açık biçimde duyurulmamıştı.

Hikâyenin asıl sorusu ise para değil: Kaç bahçede, kaç tavan arasında, üzerindeki imzaya kimsenin eğilip bakmadığı başka bir Hosmer, başka bir unutulmuş usta bekliyor?

Fotoğraf: Harriet Hosmer, CC0, Wikimedia Commons