Edward Hopper'ın bilinen ilk altı yağlı boya tablosu da dergilerden kopya çıktı
Louis Shadwick'in yeni Hopper biyografisi, ressamın sanat okulundan önce yaptığı altı yağlı boyanın tamamının amatörlere yönelik dergilerdeki renkli baskılardan kopyalandığını gösteriyor.
New York'un kuzeyinde, Hudson kıyısındaki Nyack kasabasında bir evin tavan arası. 1960'ların sonunda Rahip Arthayer R. Sanborn burada, Edward Hopper'ın çocukluk evinde, ressamın gençken yaptığı yağlı boya tabloları buldu. Kayıklı bir koy, buzlu bir gölet, kırda bir yol, yelkenliler... Sanborn tablolara adlar verdi, birçoğunu Nyack'taki yerlere bağladı. Böylece ortaya, Amerikan yalnızlığının ressamının daha ergenlik çağında doğduğu kasabayı resmettiği dokunaklı bir hikâye çıktı.
Hikâyenin tamamı çöktü. Sanat tarihçisi Louis Shadwick'in Yale University Press'ten çıkan Edward Hopper: A Life adlı biyografisine göre, Hopper'ın sanat okuluna girmeden önce, yaklaşık 1895-1900 arasında yaptığı bilinen altı yağlı boya tablonun altısı da başka ressamların eserlerinden kopya. The Art Newspaper, 20 Ekim'de kitaptan bir bölüm yayımladı. Kitap ABD'de 13 Ekim'de çıktı, İngiltere'de 24 Kasım'da raflarda olacak.
Bu bir sahtecilik skandalı değil; Hopper ne bu resimleri satmaya çalıştı ne de kimseye göstermeye. Ama bir ressamın "erken dehası" diye okunan işlerin aslında ders kitabı alıştırması olduğunu göstermesi, sanat tarihinde atfetmenin, yani bir eserin kime ve hangi bağlama ait olduğuna karar vermenin ne kadar kırılgan olabileceğini hatırlatıyor.
2020'de dört, şimdi altı
Shadwick bu iz sürmeye yeni başlamadı. Londra'daki Courtauld Sanat Enstitüsü'nde Hopper üzerine doktora yaparken, 2020'de The Burlington Magazine'in ekim sayısında ilk bulgularını yayımlamıştı. O zaman dört tablonun kopya olduğunu göstermiş, beşincisi Country Road için The Art Newspaper'a "yüzde 99 eminim" demişti.
Keşfin başlangıcı neredeyse bir rastlantıydı. Shadwick, Hopper'ın gençlik işleriyle çocukluk evi arasındaki bağı araştırırken Tonalist ressam Bruce Crane'in kış manzaralarına rastladı. Bir sezgiyle müzayede sitelerini taramaya başladı ve Crane'in A Winter Sunset (Kış Gün Batımı) adlı tablosunu buldu: gölet, tek başına duran ev ve akşam ışığının çizdiği şerit, Hopper'ın Old Ice Pond at Nyack tablosuyla neredeyse birebir aynıydı. Shadwick o anı "Evreka anı" diye anlattı. Ardından aylarca dönemin resimli dergilerini taradı.
Yeni biyografi listeyi tamamlıyor. Kitaptaki eşleştirmeler şöyle:
| Hopper'ın tablosu | Kopyalanan eser | Yayımlandığı yer |
|---|---|---|
| Rowboat in Rocky Cove (1895) | Lake View, ressamı bilinmiyor | Art Interchange, Şubat 1891 |
| Country Road (yaklaşık 1896) | John Francis Murphy, A Landscape Study in Color | Art Interchange, 27 Mart 1886 |
| Old Ice Pond at Nyack (1898-1900) | Bruce Crane, Winter Sunset | Art Interchange, Aralık 1890 |
| Ships (yaklaşık 1898) | Edward Moran, Marine View | Art Interchange, Ağustos 1886 |
| Clipper Ship Being Towed by Tug (yaklaşık 1900) | Fred Pansing, Stormy Voyage | New York Recorder gazetesinin sanat eki, 7 Mayıs 1893 |
| Church and Landscape (ilk adı Winter Scene) | Kaynak bulunamadı | Aynı sahne, Edgar Barnes Gilson'ın 1893 tarihli iki tablosunda ve Viktorya dönemine ait bir porselen levhada görülüyor |
Tablodaki tarih ve eşleştirmeler, Shadwick'in kitabından The Art Newspaper'da yayımlanan bölüme dayanıyor.
Amatörler için renkli levhalar
Hopper'ın kaynağı, 19. yüzyıl sonunda Amerika'da çok sevilen bir yayın türüydü. The Art Interchange gibi dergiler, okurlarına ünlü ressamların eserlerinin renkli baskılarını ve bunların nasıl kopyalanacağını adım adım anlatan talimatlar veriyordu. Bugünün "adım adım resim" videolarının kâğıt atası diyebiliriz. Shadwick'e göre bu levhaların yanında ayrıntılı kopyalama talimatları bulunduğu için, aynı resimlerin başka amatörlerce yapılmış pek çok kopyası da bugüne kalmış.
Kopyalayarak öğrenmek sanat eğitiminde yeni bir şey değil. Rönesans atölyelerinde çıraklar ustalarının işlerini çoğaltır, 19. yüzyılda Louvre'un salonları sehpasını kurmuş kopyacılarla dolardı. Whitney Müzesi küratörü Kim Conaty de 2020'deki ilk bulgular üzerine The Art Newspaper'a "Başka bir sanatçının eserini kopyalamak, yüzyıllardır sanatsal gelişimin ve eğitimin olağan bir parçası" demişti. Hopper'ın farkı, bu alıştırmaların daha sonra onun özgün işleri gibi okunmasıydı.
İmzalar ne anlatıyor?
Hopper bu tabloların hiçbirinde kopya olduklarını belirtmedi. Shadwick'in kitabına göre beşini "E.H." ya da "E. Hopper" diye imzaladı; yalnız Church and Landscape imzasız kaldı. Shadwick bunu bir aldatma girişimi saymıyor: "İmzalar, herhangi bir yanıltma çabasından çok, sanatçının yağlı boyadaki ilk başarılarıyla ilgili gençlik gururunu gösteriyor; bu eserler hiçbir zaman kamuya gösterilmek için yapılmamıştı."
Asıl yanıltıcı olan, resimlerin sonradan edindiği kimlikti. Old Ice Pond at Nyack adı, Shadwick'in vurguladığı gibi, Hopper'dan değil tablonun ilk sahibi Sanborn'dan geliyordu. Sanborn'un verdiği adlar, manzaraları Nyack'a yerleştirerek onları genç bir ressamın kendi çevresini gözlemlediğinin kanıtı gibi gösterdi. Oysa gölet de ev de bir dergi sayfasından çıkmıştı.
Tartışmalı bir koleksiyonun gölgesi
Bu tabloların yolculuğu, Hopper mirasının en çetrefil konularından birine dokunuyor. Ressam 1967'de öldükten sonra eşi Josephine Hopper, 1968'de vasiyetiyle kocasının bütün sanatını Whitney Müzesi'ne bıraktı. Ancak Hopper ailesinin Nyack'tan dostu Sanborn da zaman içinde büyük bir Hopper koleksiyonu biriktirdi. The Art Newspaper'ın 2022'deki haberine göre Sanborn bu eserleri tavan arasında bulduğunu, bir kısmının aileden hediye olduğunu, bir kısmını da satın aldığını söylüyordu. Eski Whitney küratörü ve Hopper uzmanı Gail Levin ise Sanborn'un en sert eleştirmeni oldu ve onu kendisine ait olmayan eserleri satmakla itham etti.
Sanborn 2007'de öldü. Adına kurulan vakıf 2017'de yaklaşık 4.000 parçalık belge ve hatıra arşivini Whitney'e bağışladı; bugün Sanborn Hopper Arşivi olarak biliniyor. Aynı anlaşmayla Hopper'ın gençlik dönemine ait yaklaşık 1.000 parça, on yıllığına ressamın Nyack'taki doğduğu eve, bugün müze olan Edward Hopper House'a ödünç verildi. Kopya tabloların hepsinin bugün nerede durduğu kaynakta belirtilmiyor; The Art Newspaper'ın 2022 haberine göre Old Ice Pond at Nyack, Heather James Fine Art aracılığıyla satılmıştı.
"Kendi kendimin etkisinde kaldım"
Bulgunun ağırlığı, Hopper'ın kendi kurduğu efsaneyle yan yana konunca anlaşılıyor. Ressamın sık aktarılan bir sözü var: "Üzerimdeki tek gerçek etki kendimdim." Shadwick'in kitabı ise Hopper'ı 1900 sonbaharında New York Sanat Okulu'na yazılmadan önce dönemin popüler dergilerinden, renkli baskılarından ve talimatlarından resim öğrenen sıradan bir genç olarak gösteriyor. Shadwick'in 2020'de söylediği gibi, bu keşfin asıl önemi Hopper'ın erken gelişimine dair gerçekleri ortaya koyması.
Bu, Hopper'ın sonraki ustalığını küçültmüyor; tersine, o sessiz benzin istasyonlarının, boş otel odalarının ve gece lokantalarının bir dergi eki başında başlayan uzun bir çıraklıktan geldiğini gösteriyor.
Açık kalan soru
Listede bir boşluk duruyor: Church and Landscape'in kaynağı hâlâ bulunamadı. Aynı köy kilisesi sahnesi Gilson'ın iki tablosunda ve bir porselen levhada karşımıza çıkıyor; bu da sahnenin o yıllarda dolaşımdaki bir baskıdan geldiğini düşündürüyor, ama hangisi olduğu belli değil. Daha büyük soru ise şu: Hopper'ın gençlik dönemine ait, bugün Nyack'ta ödünç duran o bin parçalık koleksiyonda, özgün diye bilinen başka kaç iş, bir gün eski bir dergi sayfasında ikizini bulacak?
Fotoğraf: Ritzel, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
