Kültür

Star Wars'un Ucuz İtalyan Taklitleri: Starcrash ve Ötesi

Star Wars sonrası İtalya'nın hızlı ve ucuz uzay filmleri: Starcrash, The Humanoid, Alien 2 ve Türkiye'deki Dünyayı Kurtaran Adam bağı.

16 Kasım 20265 dk okuma1 okunma
Star Wars'un Ucuz İtalyan Taklitleri: Starcrash ve Ötesi

Bir yapımcı yönetmene şöyle diyor: "Senin projeni yapmak istemiyorum, ben Star Wars yapmak istiyorum." Yönetmenin elinde filmi hiç izlemediği için yalnızca romanlaştırılmış kitap var, senaryoyu yazmak için de on günü var. Ortaya çıkan film, 1978 sonunda İtalya'da vizyona giren Starcrash oldu. Hikâyeyi MEL Magazine'in derlediği anlatıma göre aktarıyorum; sahne, yönetmen Luigi Cozzi ile yapımcı Nat Wachsberger arasında geçiyor.

Bu yazı, Open Culture'ın paylaştığı bir video denemesinden yola çıkıyor: Evan Puschak'ın (Nerdwriter1) "The Worldwide Scramble to Copy Star Wars" başlıklı çalışması. Puschak'ın vardığı sonuç kısa: Star Wars'u düşük bütçeyle taklit edemezsiniz. Bunu neden böyle olduğuyla birlikte anlatmaya değer, çünkü hikâyenin altında bir sinema endüstrisinin çalışma mantığı yatıyor.

Reklam

Videonun yayıncısı Nerdwriter1 kanalı; yukarıdaki görüntü kanalın kendi yayımıdır.

Western'den uzaya: İtalyan "filone" alışkanlığı

İtalyan sinemasında hızlı iş çıkarma geleneğinin bir adı var: filone, yani "damar". Bir tür yurtdışında gelir getirmeye başlayınca stüdyolar ve bağımsız yapımcılar o damarı kısa sürede, düşük maliyetle işler. Open Culture'ın aktardığına göre İtalyan film endüstrisi önceki on yıllarda Amerikan western'ini "spagetti western" olarak yeniden üretmeyi başarmıştı; aynı hamleyi bilimkurguda denemek doğal görünüyordu.

Aynı mantığın bir yan ürünü de "sahte devam filmleri"ydi. İngilizce Vikipedi'nin Alien 2: On Earth maddesine göre yönetmen Ciro Ippolito Roma'da Zombi 2 afişini görünce Alien'in (1979) resmî olmayan bir devamını çekmeye karar verdi ve 1980'de Alien 2 - Sulla Terra piyasaya çıktı. Aynı madde, İtalyan sinemasında ilgisiz filmlere "devam filmi" adı takmanın yaygın olduğunu da not ediyor. Yani amaç sanat değil, afişin dikkat çekmesiydi.

Starcrash: on günde yazılan uzay operası

MEL Magazine'e göre Cozzi, Star Wars'u izlemeden yalnızca kitabından yararlanarak senaryoyu on günde teslim etti; Wachsberger'in istekleri arasında kadın başrol, bir robot ve bir uzaylı karakter vardı. Çekimler Ekim 1977'de, yani Star Wars İtalya'ya gelmeden önce başladı. Cozzi ise farklı bir hikâye anlatıyor: Inverse'ün aktardığı kadarıyla film Star Wars'tan önce tasarlanmıştı, yapımcılar sonradan benzerliği artırması için baskı yaptı. İki anlatım yan yana okunmalı; İngilizce Vikipedi, filmin yaygın olarak bir taklit sayıldığını, Cozzi'nin ise buna itiraz ettiğini yazıyor.

Oyuncu kadrosu ise epey iddialıydı: Caroline Munro, Marjoe Gortner, Christopher Plummer, genç David Hasselhoff ve Joe Spinell. Müziği John Barry yazdı. Efektler elle, minyatür ve stop-motion teknikleriyle yapıldı; Inverse bunları "birinin garajında hazırlanmış" gibi görünen işler olarak tanımlıyor. Amerika'da filmi Roger Corman'ın New World Pictures şirketi dağıttı. MEL Magazine, filmin Kuzey Amerika'daki ilk haftasında 475 bin dolar hasılat yaptığını ve bunun şirket için o güne dek bir ilk hafta rekoru olduğunu yazıyor.

FilmYılYönetmen
Starcrash1978 (İtalya'da Aralık)Luigi Cozzi
The Humanoid1979Aldo Lado ("George B. Lewis" adıyla)
Alien 2 - Sulla Terra1980Ciro Ippolito ve Biagio Proietti
Message from Space (Japonya)1978Kinji Fukasaku

Tablodaki bilgiler Vikipedi'nin film maddelerinden ve Open Culture'daki yazıdan derlendi.

Bütçe, hasılat ve efekt

Bütçe ve hasılat rakamları tartışmalı olabilir; İngilizce Vikipedi film künyesinde Starcrash için 4 milyon dolar bütçe ve 2,25 milyon dolar hasılat yazıyor. Doğruysa film masrafını çıkaramamış demektir. Ama bu tür yapımlar tek bir pazara güvenmez: İtalya'da vizyon, Amerika'da ayrı bir dağıtım, televizyon ve video hakları satılarak maliyet çeşitli yerlerden toplanır. Filmin kült sayılması da hasılattan çok sonradan oluştu.

The Humanoid daha da açık bir örnek. Vikipedi'ye göre filmde Star Wars'a benzer bir açılış yazısı, Darth Vader'ı andıran kıyafetli bir kötü karakter ve Star Destroyer gemilerini anımsatan üçgen gemiler var. Yönetmen Aldo Lado'nun kullandığı takma ad "George B. Lewis" ise açıkça George Lucas'a bir gönderme. Müziği Ennio Morricone yazdı, Richard Kiel başrolde Golob'u oynadı; ama Puschak'ın vurguladığı nokta burada da geçerli: Star Wars'ın çekiciliği hikâyesi kadar efektlerine ve gösterişine dayanıyordu ve bunu ucuza üretmek kolay değildi.

Taklit furyası İtalya ile sınırlı da değildi. Japon yapımı Message from Space (1978, Kinji Fukasaku, Toei), İngilizce Vikipedi'ye göre eleştirmenlerce Star Wars'la çok sayıda benzerlik taşıdığı söylenen ve United Artists'in ABD'de "Japon Star Wars'ı" diye pazarlama umuduyla aldığı bir filmdi. Üstelik yapımı 5-6 milyon dolar civarındaydı; yani Star Wars'ın yarısı kadar bir bütçeyle bile aynı etki sağlanamadı.

Türkiye'de aynı furyanın izi: Dünyayı Kurtaran Adam

Türkiye'de bu furyanın en bilinen halkası 1982 tarihli Dünyayı Kurtaran Adam. Yönetmeni Çetin İnanç, başrolü Cüneyt Arkın. İngilizce Vikipedi'ye göre film Kapadokya'da çekildi, bütçesi 50 milyon Türk lirası olarak anılıyor ve Star Wars'tan alınan görüntüler izinsiz biçimde, farklı en-boy oranıyla filme eklendi. Müzik de başka filmlerden geliyordu; ana tema Raiders of the Lost Ark'ın "Raiders March"ı. Aynı kaynak, yönetmenin on gün gibi sürelerde film bitirdiği için "jet yönetmen" lakabını aldığını ve filmin, pahalı Batı yapımlarının taşra salonlarına ulaşmadığı bir dönemde ortaya çıktığını yazıyor.

Burada ayrım önemli. İtalyan yapımları kendi görüntülerini çekip Star Wars'a benzetmeye çalıştı; Dünyayı Kurtaran Adam ise Star Wars'tan görüntü ödünç aldı. Bu yüzden ikisini aynı kefeye koymak zor. Ortak nokta, büyük bir yapımın yerel pazarlara ulaşmasını beklemeden onun gölgesinde bir ürün çıkarma isteği. Filmin 2016'daki 35 mm kopyadan yapılan restorasyonu ve sonraki sınırlı gösterimler de Vikipedi'de kayıtlı.

Bulgunun sınırı

Yazıdaki rakamların bir kısmı Vikipedi'ye dayanıyor; bütçe ve hasılat verileri bağımsız bir kaynakla çapraz doğrulanmadı. Cozzi'nin "önce tasarlandı" iddiası ile yapımcı anlatımı arasındaki fark da kesin biçimde çözülemiyor. Open Culture yazısı StarCrash, The Humanoid ve Message from Space üzerinde duruyor; Alien 2 ve Dünyayı Kurtaran Adam bölümleri Vikipedi bilgisiyle eklediğim arka plan.

Açık soru şu: bugün "ucuz taklit" diye andığımız bu filmleri insanlar neden hâlâ buluyor, izliyor ve konuşuyor? Bu yazıda cevabı kesin vermiyorum; ama ekranda kalan şey çoğu kez bütçe değil, yapanların kendi tuhaf kararlarına güvenmesi oluyor.

Fotoğraf: Olivier Strecker, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Kültür Masası

Bu içerik, Yudum Kültür Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,3955,5066,63İstanbul12°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiDijital güvenlik refleksin ne kadar iyi?Sahte SMS, kimlik avı, şifre alışkanlıkları… Sekiz soruda dijital reflekslerini ölçüyoruz. Zayıf noktan…
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu olarak içsel gücünün farkına varacağın, sezgilerinin her zamankinden daha keskin…

Günün sorusu

Basketbolda bir takım sahada kaç oyuncuyla oynar?

Haftanın düellosu

Bu bölümde

Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →