Yaşam

Giyilebilir ultrason bandı, ilaçsız ve ameliyatsız REM uykusuna destek olabilir

Ultrason kullanan yumuşak bir bant, 28 gönüllüde REM uykusuna ortalama 43 dakika daha erken geçilmesini sağladı; daha büyük deneyler gerekiyor.

18 Kasım 20263 dk okuma
Giyilebilir ultrason bandı, ilaçsız ve ameliyatsız REM uykusuna destek olabilir

Texas Üniversitesi Austin kampüsünün araştırmacıları, uykunun en önemli evrelerinden birini ilaç ya da cerrahi müdahale olmadan desteklemeyi hedefleyen yumuşak bir bant geliştirdi. NEUSLeeP adı verilen cihaz, beynin derinindeki bölgelere hafif ultrason dalgaları gönderiyor ve gönüllülerin REM uykusuna daha çabuk geçmesine yardımcı oluyor.

Bant nasıl çalışıyor?

Cilde yapışan esnek yapıdaki bant iki işi aynı anda görüyor. Bir yandan ultrason uyarımı veriyor, bir yandan da içindeki elektrotlarla beyin etkinliğini gerçek zamanlı izliyor. Böylece uyku düzenini ilgilendiren bölgeler uyarılırken beynin bu uyarıya nasıl yanıt verdiği de eş zamanlı olarak görülebiliyor.

Reklam

Ultrason, insan kulağının duyamayacağı kadar yüksek frekanslı bir ses enerjisi. Bu özelliği sayesinde beynin yüzeyinin altındaki alanlara, kafatasının açılmasını gerektirmeden ulaşabiliyor. Projeyi yürüten Kai Wing "Kevin" Tang'a göre bu, REM uykusuyla ilişkili derin beyin bölgelerinin hem girişimsiz biçimde hedeflendiği hem de aynı anda izlenebildiği ilk örnek.

Çalışmanın bulguları

Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmaya 28 kişi katıldı. Bandı kullananlar REM uykusuna ortalama 43 dakika daha erken girdi ve bu evrede yaklaşık 16 dakika daha fazla kaldı. Bu iyileşme hem sorunsuz uyuyanlarda hem de bazı uyku güçlükleri yaşayan katılımcılarda görüldü. Gönüllüler bandı rahat bulduklarını, istenmeyen etkilerin ise çok az olduğunu bildirdi.

Yine de örneklem küçük. Araştırmacılar, teknolojinin ne kadar tutarlı çalıştığını ve yararın zaman içinde sürüp sürmediğini anlamak için daha geniş denemelere ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Stres ve duygusal sağlık boyutu

Ekip, bandın etkisinin yalnızca REM süresiyle sınırlı kalmayabileceğine dair bulgulara da ulaştı. Sağlıklı katılımcılarda ultrason uyarımı, kalp atışları arasındaki doğal zaman farklarını gösteren kalp hızı değişkenliğini iyileştirdi. Bu ölçüm, sinir sisteminin strese nasıl tepki verdiğine ve değişen koşullara nasıl uyum sağladığına ışık tutuyor. Beyin görüntülemesi ise duygusal işlemeyle ilgili sinirsel devrelerde değişiklikler olduğunu gösterdi.

Austin'deki Dell Tıp Fakültesi'nde psikiyatri alanında görev yapan ve projenin eş yürütücülerinden olan Gregory Fonzo, REM uykusunun yalnızca rüya görmekten ibaret olmadığını, duygusal bir sıfırlama ve strese uyum süreci olduğunu söylüyor. Fonzo'ya göre REM'i güçlendirmek, insanların stresle başa çıkmasına ve genel iyilik hâline katkı sağlayabilir. Ancak araştırmacılar, bandın ruh sağlığı bozukluklarının belirtilerini iyileştirip iyileştirmediğini henüz göstermediklerinin altını çiziyor.

Arka plan

REM, hızlı göz hareketleri evresinin kısaltması ve en canlı rüyaların görüldüğü uyku aşaması. Duyguların işlenmesi, anıların pekiştirilmesi ve strese uyum gibi süreçlerde rol oynadığı düşünülüyor. Bu evredeki bozulmalar depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlarla ilişkilendirilmiş durumda.

Bugün uyku sorunlarında sıklıkla ilaçlar ya da davranışsal yöntemler kullanılıyor. Bunlar etkili olabilse de ilaçlar istenmeyen yan etkilere yol açabiliyor ve mevcut yöntemler REM bozukluklarının ardındaki biyolojik süreci her zaman doğrudan ele almıyor. Beyin uyarımında ise genellikle ya cerrahi gerektiren yöntemler ya da derindeki yapılara yeterince ulaşamayan yüzeysel teknikler öne çıkıyor. Ultrason bu ikisi arasında bir ara yol olarak ilgi görüyor.

Neden önemli?

Uyku evrelerini hedef alan, evde kullanılabilecek ve ilaç gerektirmeyen bir araç, uyku bozukluklarının tedavisinde yeni bir seçenek sunabilir. Üstelik bant aynı anda beyin etkinliğini kaydettiği için bilim insanlarına uykunun derin beyin bölgeleriyle nasıl yönetildiğini inceleme fırsatı da veriyor. Ev ortamında uyku izleme, bu teknolojinin ileride sunabileceği ek bir olanak olarak görülüyor.

Bununla birlikte ortada henüz bir tedavi yok. Sonuçlar ön aşama niteliğinde ve küçük bir gruba dayanıyor. Uzun vadeli güvenlik, farklı hasta gruplarındaki etki ve gerçek yaşamdaki kullanım gibi sorular yanıtsız duruyor.

Sırada ne var?

Araştırma ekibi, bandın etkilerini doğrulamak için daha büyük klinik denemeler planlıyor. Bu denemelerde travma sonrası stres bozukluğu, depresyon ve kronik uykusuzluk yaşayan kişilerde kullanım potansiyeli de incelenecek. Sonuçlar olumlu çıkarsa teknoloji, hem uyku bozukluklarının tedavisinde hem de uykunun beyindeki mekanizmalarının anlaşılmasında yeni bir kapı aralayabilir.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Yaşam Masası

Bu içerik, Yudum Yaşam Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4255,4466,62İstanbul17°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiTatil tipin ne? Valizin kişiliğini söylüyorDeniz-kum-güneş mü, rota rota gezmek mi, köyde sessizlik mi? 8 soruda tatil karakterini çıkarıyoruz.
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu için içsel gücün ve sezgilerin ön plana çıktığı, enerjisi yüksek bir gün başlıyor.…

Günün sorusu

"Kızıl gezegen" olarak bilinen gezegen hangisidir?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →