GLP-1 ilaçları işe yaramadığında bariyatrik cerrahi iki yılda anlamlı kilo kaybı sağlayabiliyor

Obezite tedavisinde son yılların en çok konuşulan ilaçları olan semaglutid ve tirzepatid herkes için istenen sonucu vermiyor. Kimi hastalar yan etkiler yüzünden tedaviyi bırakmak zorunda kalıyor, kimi hastada ise kilo kaybı beklenenin çok altında kalıyor. 3 Kasım'da Annals of Surgery dergisinde çevrimiçi yayımlanan yeni bir çalışma, bu iki gruptaki kişiler için bariyatrik cerrahinin anlamlı bir sonraki adım olabileceğini gösteriyor.

Çalışma nasıl yapıldı?

Araştırmayı Cleveland Clinic'ten Dr. Ali Aminian ve ekibi yürüttü. Analize, vücut kitle indeksi en az 35 olan ve 2018 ile 2024 arasında Roux-en-Y mide bypass'ı ya da tüp mide ameliyatı geçiren yetişkinler dahil edildi. Karşılaştırma grubunu, daha önce bu ilaçlara hiç maruz kalmamış 4.661 kişi oluşturdu. Semaglutid veya tirzepatidi yan etkiler nedeniyle bırakan 61 kişi ile ilaca yetersiz kilo kaybıyla yanıt veren 207 kişi de ayrı gruplar olarak incelendi.

Ameliyattan önce ilaçla elde edilen iki yıllık tahmini değişim de ortaya konuldu. İlacı tolere edemeyen grupta vücut ağırlığında yüzde 1,4'lük artış görüldü. Yetersiz yanıt veren grupta ise toplam vücut ağırlığı kaybı yalnızca yüzde 1,5 düzeyinde kaldı.

Ameliyat sonrası bulgular

İlacı tolere edemeyen grupta iki yıllık toplam vücut ağırlığı kaybı, mide bypass'ı sonrasında tip 2 diyabeti olmayanlarda yüzde 27,9, diyabeti olanlarda yüzde 22,7 olarak hesaplandı. Tüp mide ameliyatında aynı değerler sırasıyla yüzde 20,1 ve yüzde 21,6 oldu.

Yetersiz yanıt veren grupta mide bypass'ı sonrası kayıp, diyabeti olmayanlarda yüzde 35,8, diyabeti olanlarda yüzde 27,4 bulundu. Tüp mide ameliyatında bu oranlar yüzde 14,3 ve yüzde 14,2 oldu. İlaç öyküsü olmayan karşılaştırma grubunda mide bypass'ı sonrası değerler yüzde 33,3 ve yüzde 28,7, tüp mide sonrası ise yüzde 23,6 ve yüzde 19,9 şeklindeydi.

Yetersiz yanıt veren kişilerde düzeltilmiş analizde mide bypass'ı, tüp mideye göre daha fazla kilo kaybıyla ilişkilendirildi: yüzde 32,7'ye karşılık yüzde 17,8. Yani ilaçtan fayda görmeyen hastalarda ameliyat türünün seçimi sonucu belirgin biçimde etkiliyor olabilir.

Aminian yaptığı açıklamada GLP-1 ilaçlarının obezite bakımını dönüştürdüğünü ancak herkeste işe yaramadığını belirtti. Giderek daha fazla hastanın ve hekimin "Sıradaki adım ne?" diye sorduğunu söyleyen Aminian, bulguların bariyatrik cerrahinin bu sıradaki adım olabileceğini gösterdiğini ifade etti. Çalışmanın iki yazarının ilaç sektörüyle bağlantısı olduğu da açıklandı.

Arka plan

Bariyatrik cerrahi, ciddi obezitesi olan kişilerde mideyi küçülten ya da sindirim yolunu yeniden düzenleyen ameliyatların genel adıdır. Roux-en-Y mide bypass'ında midenin küçük bir kısmı ince bağırsağa doğrudan bağlanır; tüp mide ameliyatında ise midenin büyük bölümü çıkarılır. İki yöntem de iştahı ve besinlerin emilimini etkileyen hormonal ve mekanik değişiklikler yaratır.

Semaglutid ve tirzepatid ise bağırsak hormonlarının etkisini taklit eden enjeksiyon ilaçlarıdır. İştahı azaltır, tokluk hissini artırır. Bulantı gibi sindirim sistemi yan etkileri sık görülebilir ve bazı kişilerde tedavinin sürdürülmesini zorlaştırır. Bu ilaçlar uzun süre kullanıldığında etkili olabilir, ancak bırakıldığında kilonun geri alınabildiği de bilinir.

Neden önemli?

Bugüne kadar ilaç ve cerrahi çoğu zaman birbirinin alternatifi gibi tartışıldı. Bu çalışma, ilaçla sonuç alınamayan hastaların cerrahiden de yararlanabileceğini, hatta kilo kaybının ilaç öyküsü olmayan hastalara yakın düzeylere ulaşabildiğini düşündürüyor. İlacı bırakmak zorunda kalan ya da kilo veremeyen biri için bu, tedavinin bittiği anlamına gelmeyebilir.

Öte yandan sonuçlar gözlemsel bir analize dayanıyor ve ameliyat tercihinde hastanın diyabet durumu, genel sağlığı ve olası riskler belirleyici olmaya devam edecek. Mide bypass'ının yetersiz yanıt veren grupta daha avantajlı görünmesi dikkat çekici olsa da bireysel karar, cerrahi ekibin ve hastanın birlikte yapacağı değerlendirmeyle verilmelidir.