Kanada açıklarında kayıtlara geçmemiş bir balina yavrusu görüntülendi

Dünyanın en nadir deniz memelilerinden biri olan Kuzey Atlantik sağ balinasında sevindirici bir sürpriz yaşandı. Kanada'nın Quebec eyaletine bağlı Anticosti Adası açıklarında Eylül ayında görüntülenen yavru, bilim insanlarının o güne kadar hiç kayda geçirmediği bir bireydi. Yaklaşık 6.804 kilogram (15 bin libre) ağırlığındaki bir yavrunun aylarca gözden kaçması ilk bakışta şaşırtıcı görünse de araştırmacılar bu hatadan memnun.

Yavru nasıl fark edildi?

Görüntüleri, Quebec'in Côte-Nord kıyı bölgesinde çalışan kâr amacı gütmeyen Mingan Island Cetacean Study ekibi çekti. Boston'daki New England Aquarium'dan bilim insanları, sağ balinalara ilişkin fotoğraf ve verileri inceledikten sonra bu hayvanın aylar önce doğmuş, ancak kış sayımlarında hiç görülmemiş bir yavru olduğu sonucuna vardı. Akvaryum, yavrunun bahar ve yaz boyunca ABD'nin doğu kıyısında yapılan tekne ve hava taramalarında da gözlemlenmediğini belirtti.

Yavru, araştırmacıların Silt adıyla tanıdığı 38 yaşındaki dişi balinayla birlikteydi. Sağ balinalar kışın ABD'nin güneydoğusu açıklarında doğum yapıyor, ardından beslenmek için New England ve Kanada sularına doğru kuzeye yöneliyor.

Sezonun sayısı 24'e yükseldi

Bu keşif, son doğum sezonunda tespit edilen yavru sayısını 24'e çıkardı. Akvaryumun verdiği bilgiye göre bu rakam, 2009'dan bu yana en verimli yıla işaret ediyor ve kayıtlardaki en yüksek dördüncü sayı. Türün dünyadaki toplam nüfusu ise yalnızca yaklaşık 380 birey.

Balinalar fotoğraflarla ayrıntılı biçimde kataloglandığı için bir yavrunun gözden kaçması nadir görülüyor. New England Aquarium Anderson Cabot Center'dan bilim insanı Amy Warren, Silt'in Şubat 2026'da ABD'nin güneydoğusundaki doğum bölgesinde kısa süre görüldüğünü hatırlattı. Warren'a göre dişi balina yavruyu orada doğurmuş ve ikisi birlikte belgelenmeden oradan ayrılmış olabilir. Warren, yılın bu kadar geç döneminde gelen keşfin ekibi heyecanlandırdığını söyledi.

Mingan Island Cetacean Study'nin kurucusu ve yöneticisi Richard Sears ise olayın okyanusun ne kadar büyük olduğunu ve bu hayvanların orada nasıl kaybolabildiğini gösterdiğini belirtti.

Neden önemli?

Sağ balina yavruları bilim insanları tarafından yakından izleniyor, çünkü nüfusu bu kadar küçük bir türün ayakta kalabilmesi başarılı üreme yıllarına bağlı. Üreme çağında yalnızca yaklaşık 70 dişi kaldı. Araştırmacılar, balinaların 2010'dan bu yana bir sezonda 20 yavruya ancak birkaç kez ulaşabildiğini söylüyor.

Sayılar 2010 dolaylarında düşüşe geçti ve 2010 ile 2020 arasında nüfusun yaklaşık yüzde 25'i kaybedildi. Hayvanlar büyük gemilerle çarpışmalara ve ticari balıkçılık ağlarına dolanmaya karşı savunmasız. Okyanusun ısınması da balinaların korunan alanların dışına çıkmasına yol açarak bu riskleri artırdı. 2018 ise hiç yavru doğmadığı için türün en kötü yıllarından biri olarak kayıtlara geçti.

Son yıllarda tablo biraz daha umut verici; balinalar 2020'den bu yana nüfuslarının bir kısmını geri kazandı. Yine de doğa koruma çevreleri, ABD hükümetinin yeni koruma önlemlerini ticari balıkçılık çıkarları lehine on yıl ertelemesini eleştiriyor.

Arka plan

Sağ balinalar, tarihte avcılığın en çok etkilediği büyük balina türlerinden biri. Yavaş yüzmeleri ve kıyıya yakın dolaşmaları, onları geçmişte avcılar için kolay hedef yaptı. Bugün avcılık yasak olsa da aynı alışkanlıklar, yoğun gemi trafiğinin ve balıkçılığın olduğu sularda yeni tehlikeler doğuruyor.

Dişi balinalar yavrularını uzun aralıklarla doğurduğu için her kayıp, nüfusun toparlanmasını belirgin biçimde geciktirebiliyor. Bu yüzden araştırmacılar bireyleri yara izleri, deri üzerindeki desenler ve fotoğraf arşivleri üzerinden tek tek tanıyor; hangi dişinin ne zaman yavru verdiğini, hangi hayvanın ağlara dolandığını ya da gemi darbesi aldığını bu kayıtlarla izliyor. Bu tür ayrıntılı takip, koruma kararlarının dayanağını oluşturuyor.

Gözden kaçan yavru neyi gösteriyor?

Bu olay, kapsamlı izleme çalışmalarına rağmen okyanusun geniş alanlarında hâlâ bilinmeyenlerin bulunduğunu gösteriyor. Bilim insanları için asıl iyi haber, hayvanın sağlıklı görünmesi ve sezonun üreme başarısına bir yavru daha eklenmesi. Yine de tek bir yavru, türün karşı karşıya olduğu gemi çarpması ve balıkçılık ağı tehditlerini ortadan kaldırmıyor; bu tehditlerin azaltılması, nüfusun uzun vadeli geleceği için belirleyici olmayı sürdürüyor.