Batı Tayland’da, Thong Pha Phum Milli Parkı’nın orman zemininde, bilim insanları göz kamaştırıcı bir keşfe imza attı. Bu keşif, neredeyse fotosentez yapmayan, yapraksız bir çiçekli bitki türü Thismia daemona’nın (şeytan çiçeği) tanımlanmasıyla gerçekleşti. Çiçeğin karanlık, boynuz benzeri çıkıntıları ve yanardöner kırmızı‑turuncu lekeleri, ona adını veren “şeytan” imajını pekiştiriyor.
Thismia cinsine ait bu yeni tür, “peri fenerleri” olarak da bilinen, çok küçük ve genellikle yer altı mantarlarıyla simbiyotik ilişki kuran bitkiler arasında yer alıyor. Klorofil içermedikleri için fotosentez yapmazlar; bunun yerine, kök sistemleri aracılığıyla mantarların sağladığı besinleri emerler ve çoğu yaşamlarını yaprak döküntüsü katmanının altında geçirirler. Bu özellik, Thismia daemona’yı neredeyse tamamen gizli bir yaşam tarzına zorlar.
Bu keşif, Chulalongkorn Üniversitesi ve Prince of Songkla Üniversitesi’nden botanikçiler tarafından yürütülen bir saha çalışması sırasında ortaya çıktı. Bitki, deniz seviyesinden yaklaşık 1.000 metre yükseklikte, mevsimsel kuraklık gösteren dağlık bir ormanlık alanda bulundu. Dr. Sahut Chantanaorrapint, “Thissmia türleri genellikle sürekli nemli alçak ormanlarda görülür; bu yüzden Thong Pha Phum’da, mevsimsel ve yüksek rakımlı bir ortamda bu popülasyonu bulmak büyük bir sürprizdi” dedi.
Thismia daemona, Thismia’nın Geomitra bölümü içinde sınıflandırılıyor. Bu bölüm daha önce sadece Malay Yarımadası, Borneo ve Sumatra’da belgelenmişti. Tayland’da bulunması, bölgenin coğrafi dağılım haritasını kuzeye doğru genişletti ve bilim insanlarının bu grup hakkında sahip olduğu anlayışı yeniden şekillendirdi.
Görünümü kadar korunması da kritik bir sorun. Şu ana kadar sadece bir popülasyon tespit edildi; bu popülasyon, futbol sahası büyüklüğünden daha küçük bir alanda, 50’den az bireyden oluşuyor. Bu durum, türün geçici olarak “Kritik Tehlike Altında” (Critically Endangered) olarak değerlendirilmesine yol açtı. Ayrıca, bulunduğu milli park, yoğun turist akınına maruz kalıyor; bu da habitatın bozulma riskini artırıyor.
Dr. Chantanaorrapint, koruma stratejileri geliştirmek için yerel toplulukların katılımının hayati olduğunu vurguluyor. UNESCO’nun “İnsan ve Biyosfer” konsepti çerçevesinde, biyolojik çeşitliliği korurken aynı zamanda sürdürülebilir ekoturizmi teşvik eden bir yaklaşım öneriyor. Yerel halkın doğal mirasına duyduğu gurur, hem mikrohabitatı koruyacak hem de bölgeye ekonomik fayda sağlayacak.
Bu bulgu, açık erişimli PhytoKeys dergisinde yayımlandı ve Thailand’ın Thismia türleri sayısını on altıya çıkardı. Bilim dünyası, bu nadir ve büyüleyici bitkinin ekolojik rolünü ve dağılımını daha iyi anlamak için ek saha araştırmalarını planlıyor.
