Kısa mesajlar Londra'da bağırsak kanseri taramasını artırabilir

Londra'da bağırsak kanseri taramasına katılım ulusal ortalamanın gerisinde kalıyor. Surrey Üniversitesi'nin yürüttüğü yeni bir araştırma, bu açığı kapatmak için pahalı bir altyapıya gerek olmayabileceğini gösteriyor: doğru zamanda gönderilen otomatik bir kısa mesaj, test kitini evde bekleten kişileri harekete geçirebiliyor. Çalışma British Journal of Cancer dergisinde yayımlandı.

Çalışma nasıl yapıldı?

Araştırmacılar, University College London ve Queen Mary University of London ekipleriyle birlikte Londra'daki sekiz ilçede üç binden fazla kişiyle çalıştı. Rastgele gruplandırmalı denemeye, kitini ilk davetten 18 hafta sonra hâlâ geri göndermemiş 3.129 kişi alındı. Katılımcılar üç gruba ayrıldı. Birinci gruba başka bir temas yapılmadı. İkinci gruba otomatik kısa mesaj hatırlatmaları gönderildi. Üçüncü gruba önce bir mesaj gitti, ardından yaygın engelleri aşmaları için eğitilmiş hasta rehberleri onları telefonla aradı.

Mesajlar 19., 21., 23. ve 25. haftalarda gönderildi. Sonuçlara göre ilk daveti yanıtsız bırakanlarda katılım yüzde 2,0'dan yüzde 6,5'e çıktı. Telefon desteğiyle birlikte genel katılım yüzde 7,5'e ulaştı. İki yöntem de hiç takip yapılmayan gruba kıyasla katılımı yaklaşık üç katına çıkardı.

Maliyet ve olası etki

Kısa mesaj yöntemi, ek olarak taranan her kişi başına 1,82 sterlin maliyetle öne çıktı. Proje liderlerinden Dr. Robert Kerrison, bunun bir fincan kahveden ucuz olduğunu vurguladı. Londra'daki bağırsak kanseri tarama katılımı yüzde 63,8 düzeyinde ve ulusal ortalamanın sekiz puan altında. Araştırmacıların hesabına göre yaklaşım tüm Londra'da uygulanırsa her yıl 18.000 kişi daha taranabilir. Bunun, ortalama 50 ek bağırsak kanserinin daha erken ve genellikle daha tedavi edilebilir bir evrede saptanması anlamına geleceği belirtiliyor.

Erkeklerde telefon desteği daha etkili

Kişilerin tarama yaptırmama gerekçeleri de not edildi. Yüzde 19,4'ü zaten güncel olduğunu düşünüyordu. Yine yüzde 19,4'ü test kitini hiç almadığını söyledi. Yüzde 13,4'ü ise çok meşgul olduğunu belirtti. Rehberler, kendisini güncel sanan erkeklerin telefon görüşmesine özellikle iyi yanıt verdiğini gördü. Bu gerekçeyi dile getiren erkeklerin yüzde 39,6'sı aramanın ardından taramayı tamamladı. Aynı gerekçeyi söyleyen kadınlarda oran yüzde 20,4'te kaldı.

Telefonu açan tüm katılımcılar deneyimlerini olumlu değerlendirdi. Kısa mesaj almayı reddedenlerin oranı ise yüzde 1'in altındaydı. Kerrison'a göre en önemli bulgulardan biri, iki yöntemin de mevcut eşitsizlikleri büyütmemesi oldu. Yöntemler yoksun bölgelerde yaşayanlarda da diğer bölgelerdeki kadar işe yaradı.

Arka plan

İngiltere'deki ulusal bağırsak kanseri tarama programı, 50-74 yaş arasındaki yetişkinlere dışkıda gizli kan arayan bağışıklık kimyasal testini (FIT) sunuyor. Test, kişinin evde kendi başına uygulayıp postayla geri gönderebildiği bir kit biçiminde ilerliyor. Yani süreç büyük ölçüde kişinin kiti hatırlayıp kullanmasına bağlı. Kitin kaybolması, unutulması ya da ertelenmesi, programın en zayıf halkalarından biri olarak görülüyor.

Bağırsak kanseri, Birleşik Krallık'ta kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenleri arasında yer alıyor. Kerrison, hastalığın erken yakalandığında tedavi edilebildiğini ve çoğu zaman iyileştirilebildiğini hatırlatıyor. Bu nedenle tarama programlarında küçük görünen katılım artışları bile uzun vadede önemli sonuçlar doğurabiliyor.

Neden önemli?

Sağlık hizmetlerinde yeni bir uygulama çoğu zaman ek personel, yeni sistem ya da büyük bütçe gerektirir. Burada ise zaten davet almış kişilere uygun aralıklarla gönderilen basit bir hatırlatma, ölçülebilir bir fark yaratıyor. Üstelik yöntemin ucuz olması, kaynakları sınırlı bölgelerde bile uygulanabilir olduğu anlamına geliyor.

Araştırmacılar, kısa mesajların Londra genelinde yaygınlaştırılmasını, telefon aramalarının ise en çok yarar sağlayan gruplara, özellikle erkeklere yönelik daha seçici kullanılmasını öneriyor. Bu yaklaşım hem maliyeti kontrol altında tutabilir hem de insan emeğini en verimli yere yönlendirebilir. Kerrison'ın ifadesiyle bu müdahaleler, ulusal ortalamayla arasındaki açığı kapatmak isteyen hizmet planlayıcılarına pratik ve kanıta dayalı araçlar sunuyor.