Çift mastektomi sonrası rutin görüntülemenin yararı sorgulanıyor

Evre 0 meme kanseri olarak da bilinen duktal karsinoma in situ (DCIS) nedeniyle iki memesi de alınan kadınlar, ameliyat sonrasında düzenli mamografi ya da başka görüntüleme yöntemlerinden büyük fayda görmeyebilir. UCLA Health Jonsson Kapsamlı Kanser Merkezi araştırmacılarının yürüttüğü ve Surgical Oncology Insight dergisinde yayımlanan çalışma, nüksün çoğunlukla rutin tarama yerine belirti ortaya çıktığında ya da hekim kuşkulandığında fark edildiğini gösterdi.

Çalışmada ne yapıldı?

Ekip, 2017 ile 2019 arasında DCIS nedeniyle çift taraflı mastektomi geçiren 90 hastanın tıbbi kayıtlarını inceledi. Ameliyattan sonra hangi hastaya mamografi, ultrason ya da MRG istendiğine, testlerin neden istendiğine ve bunların biyopsi ya da kanser tanısına yol açıp açmadığına baktı. Hastalar ortalama olarak yaklaşık altı yıl izlendi.

Hastaların yarısı ameliyattan sonra da meme görüntülemesi yaptırdı ve toplam 154 inceleme yapıldı. Bunların 12'si dokuz hastada biyopsiye yol açtı. Biyopsi sonuçlarının sekizi iyi huyluydu, dördünde ise kanser nüksü saptandı.

Nüksler nasıl fark edildi?

Dört nüksten yalnızca biri, belirtisi olmayan bir hastada rutin taramayla yakalandı. Diğer üç olguda ele gelen kitle, şişlik ya da meme ağrısı gibi bulgular ortaya çıkmış, bunun üzerine tanısal görüntüleme yapılmıştı. Çalışmanın kıdemli yazarı, UCLA David Geffen Tıp Fakültesi'nde cerrahi doçenti olan Dr. Nimmi Kapoor, bulguların DCIS tedavisi sonrası sürdürülen taramanın değerine dair önemli bir soru doğurduğunu söyledi. Kapoor, uygun klinik takibin ve hastayla hekimin hangi değişikliklere dikkat edeceğini bilmesinin önemine de vurgu yaptı.

Araştırmacılar ayrıca görüntüleme kullanımı ile hastanın yaşı, genetik riski, tümör boyutu ya da yeniden yapılandırma türü arasında tutarlı bir ilişki bulamadı. Bu durum, tarama kararlarının hastanın bireysel risk etkenlerinden çok hekimden hekime değişen alışkanlıklara bağlı olabileceğini düşündürüyor. Görüntüleme isteklerinin yaklaşık yarısı ile rutin tarama incelemelerinin yüzde 60'ı aile hekimleri ve kadın doğum uzmanlarından geldi. Bu da mastektomi sonrası uygun takip konusunda daha fazla eğitime ihtiyaç olabileceğine işaret ediyor.

Neden önemli?

DCIS, süt kanalları içinde anormal hücrelerin oluştuğu ancak çevre meme dokusuna yayılmadığı bir hastalık. Genellikle etkilenen dokunun ya da tüm memenin ameliyatla alınmasıyla tedavi ediliyor ve sonuçlar çoğunlukla çok iyi. Buna karşın giderek daha fazla kadın, kanser yalnızca tek memede bulunsa bile iki memesini de aldırmayı seçiyor; oysa bu kapsamlı ameliyatın sağkalımı artırdığına dair kanıt yok.

Çift mastektomiden sonra geriye çok az meme dokusu kalıyor ve nüks riski düşük. Meme koruyucu cerrahi geçirenler kalan dokuyu izlemek için mamografiye devam ederken, her iki memesi alınanlarda aynı yaklaşımın yararı belirsiz. Üstelik ameliyat sonrası görüntüleme önerileri tıbbi kuruluşlar arasında farklılaşıyor ve bu da hangi takibin gerçekten gerekli olduğu konusunda kafa karışıklığı yaratıyor.

Gereksiz görüntülemenin bedeli de var: yanlış pozitif sonuçlar, ek biyopsiler, sağlık harcamaları ve hastada kaygı. Bunlar kanser saptama oranını belirgin biçimde artırmadan ortaya çıkabiliyor. Bu çalışmada da biyopsilerin büyük bölümü iyi huylu çıktı.

Takip bırakılmalı mı?

Araştırmacılar, bulguların hastaların takibi tamamen bırakması anlamına gelmediğini özellikle belirtiyor. Düzenli klinik muayeneler ve yeni ortaya çıkan kitle, cilt değişikliği, şişlik gibi şikâyetlerin vakit kaybetmeden araştırılması önemini koruyor. Rekonstrüksiyon sonrası meme implantlarının değerlendirilmesi gibi başka nedenlerle yapılan görüntüleme ise nüksü yakalamaya yönelik taramadan ayrı bir konu.

Çalışmanın sınırları da var. Yalnızca tek bir tıp merkezinden görece az sayıda hasta incelendi. Kalıtsal genetik mutasyonu olanlar ya da hastalığı daha yaygın olanlar gibi nüks riski yüksek grupların daha hedefe yönelik taramadan yararlanıp yararlanamayacağını anlamak için daha geniş çalışmalar gerekiyor. Ekibin vardığı temel sonuç ise çift mastektomi sonrası takibin nasıl görünmesi gerektiği konusunda daha tutarlı bir rehberliğe ihtiyaç olduğu.