Uzayda Nükleer Silahları Tespit Etmek İçin Yeni Nötron Tabanlı Yöntem
MIT’li Dr. Areg Danagoulian, uzay araçlarının nükleer silah taşıyıp taşımadığını %99 doğrulukla tespit edebilecek radyoaktif maddeyle etkileşime giren yüksek enerjili protonların ürettiği nötronları algılayan bir sensör sistemi önerdi.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) Dr. Areg Danagoulian, uzayda dolaşan bir uydunun nükleer silah taşıyıp taşımadığını tespit edebilecek radyoaktif maddeyle etkileşime giren yüksek enerjili protonların ürettiği nötronları algılayan bir sensör sistemi önerdi. Hesaplara göre 9U büyüklüğünde bir CubeSat'a sığan bu sistem, 4 kilometre mesafeden yaklaşık bir haftalık gözlemle bir uydunun termonükleer silah taşıyıp taşımadığını %99'un üzerinde bir tespit olasılığıyla belirleyebilir. Sensör, iç Van Allen kuşağındaki yüksek enerjili protonların uranyum ve plütonyum gibi ağır elementlere çarpması sonucu serbest kalan nötronların tespitini hedefliyor.
Danagoulian’ın önerisi, radyoaktif maddelerden gelen nötronları doğal proton ve elektronlardan ayırmak için elmas dedektörler arasında yerleştirilmiş sintilatör piksellerinden oluşan çift panel kullanmayı öngörüyor. Bu panel, yoğun proton akısı içinde bir haftada yalnızca birkaç (yaklaşık beş) nötron düzeyindeki zayıf sinyali bile ayırt edebilecek şekilde tasarlandı. Yöntemin temelinde, uzay aracının yörüngesinde dolaşan bir sensörün, yüksek enerjili protonların nükleer maddeyle çarpışması sonucu ortaya çıkan nötronları tespit etmesi yatıyor.
1967 tarihli Dış Uzay Anlaşması, uzaya nükleer silah yerleştirilmeyi yasaklamış olsa da, bir uydunun bu silahları taşıyıp taşımadığını doğrulamak için kamuoyunca bilinen bir yöntem yok. Danagoulian, sistemin “tamamen doğrulanmış bir sistem” olmadığını, ancak bilimsel olarak mümkün olduğunu ve ulusal laboratuvarların bu teknolojiyi kendi araştırmalarında kullanabileceğini belirtiyor. Amacı, politika yapıcıların bu teknolojiyi ulusal teknik araçlarının potansiyel bir parçası olarak ciddi ciddi düşünmesini sağlamak.
Uzayda nükleer patlamaların tehlikesi, 1962’de ABD’nin 1,4 megatonluk termonükleer başlığını uzaya fırlatmasıyla kanıtlanmıştı. O patlama (Starfish Prime), iç Van Allen radyasyon kuşağına çok miktarda elektron yükleyerek o dönemin birçok uydusunun radyasyon hasarıyla devre dışı kalmasına neden oldu. 118 ülkenin taraf olduğu Dış Uzay Anlaşması, uzayı “tüm insanlığın ortak alanı” ilan ederek nükleer silahları yasaklıyor. Ancak Rusya’nın 2022’de Cosmos‑2553 isimli şüpheli uydu fırlatması, anlaşmanın uygulanabilirliğini sorguluyor. ABD, bu uydunun test aşamasında bir nükleer cihazın bileşenlerini taşıyabileceğinden şüpheleniyor.
Danagoulian, “Dış Uzay Anlaşması için nihayetinde bazı doğrulama mekanizmalarına sahip olmamız, anlaşmaya uymaları ya da ne yaptıklarını açıklamaları yönünde ülkeler üzerinde baskı yaratır” diyerek, eğer bir ülke anlaşmayı ihlal etmeye çalışırsa bunu ortaya çıkaracağımızı vurguluyor. Rus uydusunun tuhaf ve radyoaktif bir yörüngede fırlatılması, termonükleer bir silah patlatmak için en uygun noktaların birinde yer alıyor. Bu bağlamda, yeni sensör sistemi, uzayda nükleer silahların izini sürmek için kritik bir araç olabilir.
