Tarator, Osmanlı mutfağında yer alan klasik bir mezedir. Günümüzde tarator, toroto veya taratuar adlarıyla Balkan ülkelerinde ve Kıbrıs'ta da yapılır. Kıbrıs'ta talatur olarak bilinir.
Osmanlı döneminde tarator tek bir tarif değil, bir sos ailesiydi. Basılı ilk yemek kitabı Melceü't-Tabbâhîn'de hıyar ve semizotu taratoru, ıstakoz taratoru, kaya balığı taratoru, balık yumurtası taratoru ve uskumru taratoru gibi çeşitleri sıralanır. Ortak nokta ceviz-sarımsak-ekmek üçlüsüydü; üzerine konan malzeme adı belirlerdi.
Bugün en yaygın hâli, kızarmış balıkların yanına konan cevizli sostur. Zeytinyağının azar azar eklenmesi emülsiyon oluşturur ve sosun pürüzsüz, kremsi olmasını sağlar; hepsini birden dökmek sosun yağını ayırır.
