2026 ara seçimleri, ABD'de NASA'nın bütçesini ve uzay politikasının yönünü belirleyebilir

ABD'de 3 Kasım 2026'da on milyonlarca seçmen ara seçimler için sandığa gidiyor. Hiçbir yarışın sonucunu uzay politikası belirlemeyecek. Buna rağmen oy sayımının ardından ortaya çıkacak Kongre tablosu, NASA'nın ve bilim kurumlarının önümüzdeki yıllardaki yönünü büyük ölçüde etkileyebilir. Planetary Society'nin savunuculuk sorumlusu Jack Kiraly, seçim öncesi yayımladığı değerlendirmede bu bağlantıyı mercek altına aldı.

Masada bekleyen üç dosya

Kiraly'nin tespitine göre görevi biten Kongre, NASA için üç meseleyi çözümsüz bırakmaya gidiyor. Bunlar yeni bir yetkilendirme yasası, 2027 mali yılı için tam yıllık bir bütçe ve bilimsel hibe sisteminin baştan düzenlenmesine yönelik öneri. Yönetimin ajans için öncelikli saydığı Ay üssü ve Ignition girişimleri de henüz yasayla sınanmış değil. Bilim programı ise Kongre'nin öngördüğünden daha az personelle ve daha az araştırma fonuyla çalışıyor.

Bütün bu dosyalar yeni Kongre'nin önüne gelecek. Yeni dönem 3 Ocak 2027 öğle saatinde başlayacak; o sabah mevcut oturum sona erecek.

Yeni yüzlerle dolacak bir Kongre

Yeni Kongre'nin üyelerinin kabaca beşte biri ilk kez görev yapacak isimlerden oluşacak. Her parti elindeki bütün koltukları korusa bile 90 yeni üye bulunacak. Çünkü bu kez yeniden aday olmayan üye sayısı alışılmadık ölçüde yüksek. Kimi isimler kendi tercihiyle çekildi, kimi ise parti içi ön seçimde elendi. Kiraly'ye göre bu oran, en azından 2012 seçim döngüsünden beri görülen en yüksek düzey.

Rakam daha da artabilir. Aralarında 26 Temsilciler Meclisi üyesi ve üç senatörün bulunduğu isimler, sonucu belirsiz sayılan ya da rakip partiye yakın görülen koltuklarda yeniden aday. Yazar, bu yarış değerlendirmelerini kendi görüşü olarak değil, Cook Political Report, Sabato's Crystal Ball ve Inside Elections'ın analizlerinin bileşimi olarak aktarıyor.

Uzay politikasını hangi komiteler şekillendiriyor?

Sivil uzay politikası ağırlıklı olarak her iki mecliste ikişer olmak üzere dört komitede şekilleniyor. Aya astronot gönderme taahhüdü ya da bilimsel on yıllık yol haritalarına verilen desteğin yinelenmesi gibi yön belirleyen kararlar, yetkilendirme komitelerinde ele alınıyor. Bunlar Temsilciler Meclisi'nde Bilim, Uzay ve Teknoloji Komitesi, Senato'da ise Ticaret, Bilim ve Ulaştırma Komitesi.

Her iki mecliste de bir Ödenekler Komitesi var. Bu komiteler, hükümet faaliyetlerine para onaylama yönündeki anayasal görevi yerine getiriyor. NASA'nın bütçesi, Ticaret, Adalet ve Bilim alt komitesinde hazırlanan tasarının içinde yer alıyor. Aynı pakette Ulusal Bilim Vakfı ve diğer bilim kurumları ile Ticaret ve Adalet bakanlıkları da bulunuyor.

Ödenekler Komitesi'nde yer almak, bütçe önceliklerini belirleme gücü nedeniyle çok aranan bir konum. Üyelerin kıdem ortalaması Temsilciler Meclisi'nde kabaca 13 yıl, yani 6,5 dönem; Senato'da ise iki dönemin biraz üzerinde. Komitede ilk dönem üye bulunması mümkün ama çok nadir. Ödenekçiler hem Kongre'de hem komitede uzun süre kalma eğiliminde.

Neden önemli?

Uzay programları yıllara yayılır; bir görevin tasarımı, yapımı ve fırlatılması çoğu zaman birkaç Kongre dönemini aşar. Bu yüzden bütçeyi şekillendiren komitelerdeki süreklilik, projelerin kesintisiz sürmesi açısından önemli bir güvence sayılır. Çok sayıda yeni üyenin gelmesi, komite üyeliklerinin yeniden dağıtılmasına ve kurumsal bilgi birikiminin zayıflamasına yol açabilir.

Meclislerde çoğunluğun el değiştirmesi ise komite başkanlıklarını ve gündemi doğrudan değiştirebilir. Komite başkanı hangi yasanın görüşüleceğini, hangi konuda duruşma yapılacağını belirleyebildiği için bu değişim NASA'yı yakından ilgilendirir. Yaklaşan bütçe pazarlıklarında ödenek tasarılarının hazırlanma biçimi de bundan etkilenebilir.

Arka plan

ABD'de ara seçimler, başkanlık seçimleri arasında yapılır. Temsilciler Meclisi üyelerinin tamamı yenilenir, Senato'da ise koltukların yalnızca bir bölümü oylanır. Bu nedenle ara seçimler çoğu zaman yürütmenin önceliklerine Kongre'nin ne ölçüde destek vereceğinin bir ölçüsü olarak okunur.

NASA'nın bütçesini Kongre belirler. Başkanlık yönetimi bir öneri sunar, ancak harcama yetkisi yasama organındadır. Geçmişte de Kongre, yönetimlerin önerilerinden farklı kararlar alarak bilim programlarını korumuştur. Bu yüzden Kongre'nin bileşimi, ajansın yönünü belirleyen en önemli etkenlerden biri sayılır.

Planetary Society partilerüstü, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olduğunu vurguluyor. Adaylara destek vermediğini, analizin eğitim amacı taşıdığını ve yeni Kongre'de her iki partinin üyeleriyle çalışmayı umduğunu belirtiyor.