B12 vitamini şarj edilebilir çinko-hava pilinde katalizör olarak kullanıldı
Córdoba Üniversitesi araştırmacıları B12 vitaminini çinko-hava pilinde katalizör yaptı; prototip 250 şarj-deşarj döngüsüne dayandı.

İnsan sağlığı için vazgeçilmez bir besin olarak bilinen B12 vitamini, bu kez enerji depolama alanında karşımıza çıktı. İspanya'daki Córdoba Üniversitesi'nde çalışan bir araştırma ekibi, vitamini şarj edilebilir bir pilin içine yerleştirdi ve B12'nin bu tür bir sistemde katalizör olarak işe yarayabildiğini ilk kez gösterdi. Geliştirilen prototip, 250 şarj ve deşarj döngüsünü tamamlayabildi.
Pilin çalışma mantığı
Pil, üniversitenin Kimya Enstitüsü bünyesindeki (IQUEMA) Fizikokimya araştırma grubunda (FQM-204) geliştirildi. Elektriği üretmek için çinkoyu ve çevredeki havada bulunan oksijeni kullanıyor. Kobalamin adıyla da bilinen B12 ise bu süreçte kilit rol oynuyor. Vitaminin merkezinde kobalt (III) yer alıyor ve pilin çalışması için gereken elektrokimyasal tepkimeleri bu kobalt yürütüyor.
Ekip, B12 moleküllerini tek duvarlı karbon nanotüplere bağladı. Bunun nedeni basit: B12 suda kolayca çözünüyor ve su bazlı bir elektrolit kullanan sistemde yerinde tutulması zor. Araştırmacılar bu sorunu, amino asitlerin birleşerek protein oluşturma biçiminden esinlenen bir bağlama yöntemiyle çözdü.
Çalışmanın yazarlarından Manuel Cano Luna, doğada bulunan malzemelerin özelliklerine bakarak bunları yeni pillerde kullanmayı hedeflediklerini söyledi. Yönteminin amino asitlerin proteinlerde birbirine bağlanma sürecini taklit ettiğini de belirtti. Çalışmada Cano Luna'nın yanı sıra Valentín García Caballero, Miguel López León, Pablo Gómez Argudo, Luis Camacho Delgado, José Miguel Rodríguez Mellado, María Teresa Martín Romero, José Abad López ve Antonio Jesús Fernández Romero da yer aldı.
Doğal moleküllerle üçüncü deneme
Grup, pillerde doğal moleküllerden yararlanmayı daha önce de denemişti. Önceki çalışmalarda demir (II) ve demir (III) içeren hemoglobin ve katalaz kullanılmıştı. B12, bu doğrultudaki üçüncü girişim oldu ve önemli bir ilerleme getirdi: Pil artık defalarca şarj edilebiliyor ve 250 döngüye kadar çalışabiliyor.
Fernández Romero'ya göre B12, iyi bir katalizör için gereken koşulları sağlıyor. Deşarj sırasında oksijenin suya indirgenmesini katalize ediyor. Bulgular, Journal of Materials Chemistry A dergisinde yayımlandı.
Arka plan
Çinko-hava piller, hafiflikleri ve ağırlıklarına göre yüksek miktarda enerji depolayabilmeleriyle bilinir. Çinko bol bulunan ve geri dönüştürülebilen bir metaldir. Bu piller, enerji üreten tepkimeler için gereken oksijeni içeride taşımak yerine havadan aldığından daha hafif tasarlanabilir. Bu özellikleri nedeniyle özellikle işitme cihazları gibi küçük elektronik aletlerde kullanılıyorlar. Su bazlı ve yanıcı olmayan elektrolitleri de yangın riskini azaltıyor.
Şarj edilebilir bir çinko-hava pilin en zor yanı katalizördür. Deşarjda kimyasal enerji elektrik enerjisine dönüşür. Şarjda ise ilgili tepkimelerin ters yönde ilerlemesi gerekir. Bu yüzden katalizörün iki süreçte de etkili olması şarttır. B12'nin bu role uygun görülmesi, çalışmanın asıl ilgi çekici yanını oluşturuyor.
Neden önemli?
Lityum-iyon piller bugün yaygın olarak kullanılıyor, ancak hammaddelerinin temini ekonomik, çevresel ve toplumsal sorunlar doğurabiliyor. Bu nedenle araştırmacılar, daha bol bulunan ve daha güvenli malzemelere dayanan alternatifler arıyor. Çinko-hava teknolojisi bu arayışta öne çıkan adaylardan biri. Ancak yeterince dayanıklı ve verimli bir katalizör bulunamadığı sürece şarj edilebilir sürümleri geniş ölçekte kullanmak güç.
Bu çalışma henüz bir prototip aşamasında. Laboratuvardaki bir pilin 250 döngü dayanması umut verici olsa da günlük kullanımdaki cihazlar çok daha uzun ömür bekliyor. Yine de besin takviyesi olarak bilinen bir molekülün enerji depolamada işe yarayabileceğinin gösterilmesi, doğal kökenli katalizörler konusunda yeni bir yol açıyor. Kaynakta, bu pilin ticari ürüne dönüşeceğine dair bir bilgi yer almıyor.
B12'nin bilinen kullanım alanları
B12, hayvansal ürünlerde doğal olarak bulunuyor ve belirli bakteriler tarafından üretiliyor. Bu bakteriler hem doğada yaşıyor hem de gıda ve ilaç sektörünün ihtiyacı için ticari olarak yetiştiriliyor. Vitamin tıpta, beslenmede ve veterinerlikte kullanılıyor, bazı beslenme eksikliklerinin giderilmesinde de başvurulan bir madde. Yorgunluğu azaltma potansiyeli nedeniyle diğer B vitaminleriyle birlikte akşamdan kalma şikâyetleri için de popüler hale geldi. Şimdi ise bu tanıdık molekül, bir pilin içinde tepkimelere yardım eden bir bileşen olarak yeni bir kimlik kazanıyor.
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/b12-vitamini-sarj-edilebilir-cinko-hava-pilinde-katalizor-olarak-kullanildi.html — Yazdırma tarihi:




















