Yaşam

Kalp yaşlanırken iltihap ve skarlaşma kapaklarda ve aort çevresinde yoğunlaşıyor

Fare kalplerinde yapılan çalışma, yaşlanmaya bağlı iltihap ve skarlaşmanın kas dokusundan çok kapaklarda ve aort çevresinde toplandığını gösterdi.

19 Kasım 20263 dk okuma
Kalp yaşlanırken iltihap ve skarlaşma kapaklarda ve aort çevresinde yoğunlaşıyor

Yaşlandıkça kalpte iltihabın arttığı biliniyordu. Ancak bu değişimlerin organın hangi bölgesinde yoğunlaştığı yeterince anlaşılmış değildi. Jackson Laboratory'deki araştırmacılar, fare kalpleri üzerinde yürüttükleri bir çalışmada beklenmedik bir tablo ortaya koydu. Kalp yaşlanması düzgün ve eşit ilerleyen bir süreç gibi görünmüyor. Bazı bölgeler, yaşa bağlı iltihap ve doku izi oluşumu açısından belirgin biçimde öne çıkıyor.

Yaşlanmanın odak noktaları: kapaklar ve aort kökü

Aging Cell dergisinde yayımlanan çalışmaya göre iltihap belirtileri ve dokuda skarlaşma özellikle aort kapakları ile aort kökü çevresinde yoğunlaşıyor. Bu bölgelerde bağışıklık hücreleri ile bağ dokusu hücreleri yan yana bulunuyor. Yaşla birlikte bu hücreler arasındaki etkileşim değişiyor ve bu durumun çevredeki kalp kasını etkileme ihtimali var.

Reklam

Çalışmanın yazarlarından, laboratuvarın bilimsel direktörü Nadia Rosenthal'a göre iltihaplı yaşlanma olarak anılan sürece ilişkin bazı işaretler genç kalplerde de baştan beri mevcuttu. Fark, bu işaretlerin kas dokusunda değil, daha önce tanımlanmamış alanlarda, yani kapaklarda ve aortta toplanmasıydı. Rosenthal, yaşlanmanın doğrusal bir süreç olarak düşünülmemesi gerektiğini söylüyor. İnsanların aynı hızda yaşlanmadığı gibi organların ve dokuların da, aynı bireyin içinde bile, aynı hızda yaşlanmadığını vurguluyor.

Tüm kalbe bakmanın getirdiği fark

Kalp yaşlanması üzerine yapılan araştırmaların büyük bölümü kalp kasına, özellikle de kanı aorta pompalayan sol karıncığa odaklanmıştı. Jackson Laboratory ekibi ise kası merkeze almak yerine kalbi bütün olarak ele aldı. Genç ve yaşlı farelerden binlerce tek hücreyi incelemelerine olanak tanıyan gelişmiş yöntemler kullandılar. Bu yöntemler hücrelerin kalp içindeki konumunu da belirleyebiliyordu.

Analizde yaşlanan makrofajların, yani iltihap düzenleyen bağışıklık hücrelerinin, iltihap ve doku yapısındaki değişimle ilişkili genlerde daha aktif hale geldiği görüldü. Bağ dokusunu üreten ve koruyan, skar oluşumuna katkı sağlayan fibroblastlar ise fibrozisle ilişkili moleküler özellikleri giderek daha fazla gösterdi. Araştırmacılar yalnızca hangi genlerin aktif olduğuna bakmakla kalmadı, bu hücrelerin yerini de haritalandırdı. Böylece iltihap ve skarlaşmanın kalpte homojen dağılmadığı, en güçlü sinyallerin kapak ve aort kökü çevresinde bulunduğu ortaya çıktı.

Rosenthal, kapakların ve büyük damarların çoğu zaman ana motor değil de tesisat olarak görüldüğünü hatırlatıyor. Ona göre bu yapılar, ilgilenilen hücrelerin çoğuna ev sahipliği yapıyor ve yaşlanmaya ilişkin önemli sinyallerin bir kısmı burada toplanıyor. Kas hücrelerinin yaşam boyu sağlıklı kalabilmesi için çevredeki destek hücrelerinin de işlevini sürdürmesi gerekiyor. Çalışma, bu destek hücrelerinin, özellikle fibroblast ve makrofajların, yaşla birlikte nasıl değiştiğini ve iltihaplı yaşlanmaya nasıl katkı verdiğini kapsamlı biçimde gösteriyor.

Genç kalpte görünen "yaşlanma" işaretleri

Bir diğer sürpriz hücresel yaşlanma, yani senesens konusunda geldi. Senesens, hücrelerin yaş ya da stres nedeniyle bölünme yeteneğini kalıcı olarak yitirdiği durumu anlatıyor. Biriken senesens hücreleri sürekli iltihaba, doku hasarına ve ileri yaşla ilişkili hastalıklara katkıda bulunabiliyor. Ekip, bu durumla sık ilişkilendirilen moleküler belirteçleri inceledi. Bu belirteçlerin bir kısmı genç fare kalplerinde de mevcuttu.

Bu bulgu, söz konusu belirteçlerin tek başına bir hücrenin senesense girip girmediğini güvenilir biçimde göstermeyebileceğine işaret ediyor. Belirteçlerin anlamı, nerede bulundukları ve çevre dokunun durumuna göre değişebilir.

Neden önemli?

Yaşlanma, kalp-damar hastalıkları için tek başına en büyük risk etkeni. Buna rağmen kalbin yaşla gerilemesinden sorumlu hücresel süreçlerin çoğu hâlâ yeterince anlaşılmış değil. Memeli kalp kası hücrelerinin kendini yenileme kapasitesi çok sınırlı olduğundan, kalbi destekleyen diğer hücrelerin durumu daha da önem kazanıyor. Yaşlanmanın hangi bölgelerde ve hangi hücreler üzerinden başladığını bilmek, ileride koruyucu yaklaşımlar geliştirmek için daha net bir hedef sunabilir.

çalışma fareler üzerinde yapıldı. Sonuçların insan kalbi için aynen geçerli olup olmadığı ayrıca sınanmalı. Yine de bulgular, kalp yaşlanmasının yalnızca kas hücrelerinin kaybı ya da zayıflaması olarak ele alınmaması gerektiğini düşündürüyor. Kapaklar, büyük damarların başlangıç bölgeleri ve oradaki bağışıklık ile bağ dokusu hücreleri, gelecekteki araştırmalarda daha fazla dikkat çekebilir. Senesens belirteçlerine dair uyarı da bu alandaki yöntemlerin dikkatle yorumlanması gerektiğini hatırlatıyor.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Yaşam Masası

Bu içerik, Yudum Yaşam Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4455,3466,55İstanbul17°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiAlışveriş tipin ne?Kampanya avcısı mısın, listeci mi, anlık mı? Altı soruda alışveriş huyunu söylüyoruz — sonunda küçük bir…
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu için içsel gücünüzün ve sezgilerinizin ön plana çıktığı, kendinizi daha net ifade…

Günün sorusu

"Çalıkuşu" romanının yazarı kimdir?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →