Ara sıra esrar kullanımı bile felç öyküsü bildirme olasılığıyla ilişkilendirildi

Amerikalı yetişkinlerden oluşan geniş bir gruba dayanan yeni bir ön araştırma, esrar kullanımı ile kalp-damar hastalıkları arasında dikkat çekici bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Çalışmaya göre seyrek esrar kullananlar, hayatlarının bir döneminde felç geçirdiklerini bildirme konusunda yüzde 40 daha yüksek olasılığa sahipti. Araştırmacılar bu bulgunun esrarın felce yol açtığını göstermediğini, yalnızca bir ilişkiye işaret ettiğini vurguluyor.

Çalışma nasıl yapıldı?

Bulgular, 6-9 Kasım tarihlerinde Chicago'da düzenlenen Amerikan Kalp Derneği Bilimsel Oturumları 2026'da sunuldu. Çalışmada 440 binden fazla yetişkinin bilgisi değerlendirildi. Veriler, ABD'de yetişkinlere telefonla uygulanan geniş bir sağlık anketi olan Davranışsal Risk Faktörü Gözetim Sistemi'nden (BRFSS) alındı. Ekip, 2020 ile 2024 arasında esrar kullanımına dair soru soran bölgelerin yanıtlarını birleştirdi.

Katılımcılar hem esrar kullanım alışkanlıklarını hem de bir sağlık çalışanı tarafından kendilerine hiç kalp krizi, felç ya da koroner kalp hastalığı tanısı konup konmadığını yanıtladı. Yani veriler, kişilerin kendi beyanlarına dayanıyor. İlişkinin yalnızca sık kullananlarla sınırlı kalmadığı, farklı tüketim biçimlerinde de görüldüğü belirtildi; araştırmacılar içilen ya da yenen ürünler arasında belirgin bir ayrım yapmadı.

Beklenmeyen bulgu: Artan kullanım, artan risk anlamına gelmedi

Araştırmacıları en çok şaşırtan nokta, riskin kullanım sıklığıyla düzenli biçimde yükselmemesi oldu. Çalışmanın yazarlarından, Tulane Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde kalp-göğüs cerrahisi bölümünde yardımcı doçent olan Aabha Divya, kalp hastalığı olasılığının esrar kullanım sıklığı arttıkça kademeli olarak yükselmesini beklediklerini, ancak durumun böyle olmadığını söyledi. Divya'ya göre hem az kullanan hem de çok kullanan gruplarda kalp hastalığı olasılığı daha yüksekti.

Bu nedenle ekip, seyrek kullanımın kendiliğinden zararsız sayılmaması gerektiğini düşünüyor. Divya, esrar kullanımının yaygınlaştığı bir dönemde kişilerin ve sağlık çalışanlarının bunu da tütün ve alkol gibi maddelerle birlikte kalp sağlığı konuşmalarına dahil etmesinin giderek önem kazandığını belirtti.

Kullanım artıyor, kanıtlar tutarsız

Divya, daha önceki çalışmalara dayanarak ABD'de esrar kullanımının hızla arttığını hatırlattı: 2024'te yetişkinlerin altıda biri son bir ay içinde esrar kullandığını bildirmişti; bu oran 2020'de ondabir düzeyindeydi ve artış yüzde 51'e karşılık geliyordu. 2016-2020 arasında yürütülen önceki araştırmalar da esrar tüketimi ile olumsuz kalp-damar sonuçları arasında ilişki bulmuş, ayda daha sık kullanımın daha yüksek riskle bağlantılı olabileceğini göstermişti. Yine de sonuçlar her çalışmada tutarlı değildi. Eğlence amaçlı esrarın daha fazla yerde yasal hale gelmesi ve çeşitli ürünlerin ticari olarak yaygınlaşması, ekibi bu soruyu daha büyük bir nüfusta incelemeye yöneltti.

Arka plan

Kanabis, bitkinin kendisini ifade eder. Marihuana ise psikoaktif etki yaratacak kadar THC içeren kanabis ürünleri için kullanılan yaygın bir terimdir. Bu çalışma gibi anket temelli gözlemsel araştırmalar, iki durumun birlikte görüldüğünü gösterebilir; ancak hangisinin hangisine yol açtığını ya da üçüncü bir etkenin rol oynayıp oynamadığını tek başına belirleyemez. Ayrıca katılımcıların tanıyı ve kullanım alışkanlığını kendilerinin bildirmesi, hatırlama farklarına yol açabilir.

Değerlendirmeyi zorlaştıran bir diğer unsur, esrar kullanan pek çok kişinin tütün de içmesi. Tütün kalp-damar riski için köklü bir etken olduğundan, esrarın etkisini ondan ayırmak güç. 2020 tarihli Amerikan Kalp Derneği esrar bilimsel açıklamasını hazırlayan grubun başkanı Robert L. Page II, bulguların esrarın olası kalp-damar etkilerine ilişkin büyüyen kaygılara katkı yaptığını söyledi.

Neden önemli?

Yasal düzenlemeler gevşedikçe esrar ürünleri daha kolay ulaşılır ve toplumsal olarak daha kabul edilebilir hale geliyor. Bu da birçok kişinin esrarı, özellikle de ara sıra kullanıldığında, sağlık açısından risksiz görmesine yol açabiliyor. Çalışma henüz ön aşamada ve hakemli bir dergide tam olarak yayımlanmış değil; bu yüzden sonuçlar kesin hüküm olarak okunmamalı.

Yine de mesaj net: kalp ve felç riskini konuşurken esrar kullanımı da sorulmalı. Doktorlar hastalarına tütün ve alkolün yanı sıra esrarı da sormalı, kullananlar da bunu sağlık görüşmelerinde saklamamalı. Nedensel bağı ortaya koymak için kullanıcıları zaman içinde izleyen, tütün gibi karıştırıcı etkenleri daha iyi ayıran çalışmalara ihtiyaç var.