Çin'de emisyonlar pandemiden beri en sert çeyreklik düşüşü yaşadı

Çin'in karbondioksit emisyonları iki yılı aşkın süredir ya yatay seyrediyor ya da geriliyor. Yenilenebilir enerji, fosil yakıt talebini baskılıyor. Temmuz-eylül döneminde ise tablo daha da belirgin hale geldi. Carbon Brief'in resmi verilerle ticari verileri birlikte değerlendiren analizine göre ülkenin emisyonları bu üç ayda yüzde 3,1 azaldı. Bu, 2022'deki pandemi kapanmalarından bu yana görülen en büyük çeyreklik düşüş. Gerilemenin arkasında, İran savaşının enerji piyasalarında yarattığı sarsıntı da var.

Petrolde ve kömürde eş zamanlı gerileme

Analize göre petrol tüketimi yıllık bazda yüzde 4 azaldı. Savaş akaryakıt maliyetini yukarı çekerken Çinli sürücüler elektrikli araçlara yöneldi. Sektör verilerine göre eylülde satılan yeni binek araçların üçte ikisini elektrikli modeller oluşturdu. Analistler, bu geçişin çatışmanın ardından Çin'in petrol ithalatını kısmasına yardımcı olduğunu belirtiyor.

Kömür kaynaklı emisyonlar da yıllık bazda yüzde 3 geriledi. Nedeni, yenilenebilir enerjideki hızlı büyümenin elektrik talebindeki artışı açık farkla geride bırakması. Çin aynı dönemde, Almanya'nın ihtiyacını karşılayacak kadar rüzgar, güneş ve nükleer üretim kapasitesi ekledi. Bu, ülkenin artan talebini karşılamak için gerekenin iki katından fazlasıydı. Çelik ve çimento üretiminden kaynaklanan emisyonlar da inşaat sektöründeki süregelen yavaşlamayla birlikte düştü.

Kömür santralleri sürüyor, şebeke yetişemiyor

Tabloda çelişkili işaretler de var. Kömürle üretilen elektrik azalırken Çin yeni kömür santralleri kurmayı sürdürüyor. Jeneratör sayısı artıp kömür elektriğinin kullanımı düştükçe, ortalama bir santralin çalışma saatleri kısalıyor.

Kömürden yenilenebilire geçiş, büyük miktarda güneş ve rüzgar enerjisinin kullanılamadan boşa gittiği bir dönemde yaşanıyor. Çin artık şebekenin taşıyabileceğinden çok daha fazla temiz elektrik üretiyor. Yılın ilk altı ayında ülke rüzgar ve güneş üretiminin kabaca dörtte birini şebekeye almadı.

Analistlere göre sorunun bir kısmı iletim altyapısının yetersizliği. Temiz enerjiyi üretildiği bölgelerden ihtiyaç duyulan bölgelere taşıyacak hatlar yeterli değil. Bir diğer sorun ise yeni kurulan kömür santrallerinden elektrik alımını güvence altına alan bir politika.

Arka plan

Çin, dünyanın en büyük karbondioksit salıcısı ve aynı zamanda güneş paneli, rüzgar türbini ve elektrikli araç üretiminde öne çıkan ülkelerin başında geliyor. Ülkenin emisyon eğrisi, küresel iklim hedeflerinin ulaşılabilirliğini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle Çin'deki her önemli değişim, iklim ve enerji çevrelerinde yakından izleniyor.

Elektrik şebekelerinde üretimin tüketimle her an dengelenmesi gerekir. Rüzgar ve güneş üretimi hava koşullarına bağlı olarak dalgalandığı için bu enerjinin çoğu zaman üretim bölgelerinden uzak tüketim merkezlerine taşınması, depolanması veya esnek biçimde yönetilmesi gerekir. Yüksek gerilim hatları, batarya depolama ve esnek şebeke işletimi gibi yatırımlar bu yüzden kritik. Bunlar yetersiz kaldığında üretilen temiz enerji santralde bekler ve kısıntı olarak kayda geçer.

Neden önemli?

Düşüşün tek bir kalıcı nedene bağlandığını söylemek zor. Savaşın yarattığı yakıt fiyatı şoku ve inşaattaki yavaşlama geçici etkenler olabilir. Buna karşın elektrikli araçların satışlardaki payı ile temiz enerji kapasitesindeki artış yapısal bir dönüşüme işaret ediyor. Bu iki eğilim, fosil yakıt talebinin enerji krizleri sırasında bile toparlanmadığı bir döngüye dönüşebilir.

Öte yandan şebeke darboğazı, temiz enerjinin potansiyelinin tam kullanılamadığını gösteriyor. Alım garantisi verilen yeni kömür santralleri ise yenilenebilirle rekabeti zayıflatma riski taşıyor. Emisyonların kalıcı biçimde azalıp azalmayacağı; iletim hatlarına yatırım, piyasa kurallarının yenilenebilire uyarlanması ve kömür politikasının yeniden ele alınması gibi adımlara bağlı olacak.