70 yaş üstünde kalp krizi geçirmemiş kişilerde statini bırakmak çoğunlukla güvenli bulundu

Kolesterol düşürücü statinleri, daha önce kalp krizi veya felç geçirmeden yalnızca korunma amacıyla kullanan 70 yaş üstü yetişkinler için yeni bir veri ortaya çıktı. Amerikan Kalp Derneği'nin Chicago'da düzenlenen 2026 Bilimsel Oturumları'nda cumartesi günü sunulan, bağımsız ve henüz ön aşamadaki çalışmaya göre ilacı bırakmak bu grupta genel olarak güvenli. Yine de araştırmacılar, ilacı bırakma kararının kişiye göre verilmesi gerektiğini vurguluyor.

Çalışma nasıl yapıldı?

Araştırmaya 1.880 yetişkin katıldı. Katılımcıların tamamı 70 yaş veya üzerindeydi, yaş ortalaması 77'ydi. Grubun yüzde 53'ünü erkekler, yüzde 47'sini kadınlar oluşturuyordu. Hepsi, ilk kez bir kalp-damar olayı yaşamamak için statin kullanıyordu ve geçmiş kanser ya da akciğer hastalığı gibi en az iki kronik sağlık sorunu vardı. Daha önce kalp-damar hastalığı veya kalp-damar olayı yaşamış kişiler çalışmaya alınmadı.

Çalışma Kasım 2021 ile Nisan 2026 arasında İsviçre, Fransa ve Hollanda'daki 24 klinik merkezde yürütüldü. Katılımcıların 938'i statini bırakan gruba, 942'si ilacı sürdüren gruba ayrıldı. Araştırmacılar kişileri iki yıl boyunca, daha sonra da en fazla dört yıla kadar izledi. Kalp krizi, iskemik felç ve her nedenle ölüm kayda alındı. Ayrıca anketlerle yaşam kalitesi, kas ağrısı, düşmeler ve kas kaybı (sarkopeni) değerlendirildi.

Bulgular ne diyor?

Ön verilere göre statini bırakmak, ilk iki yılda kalp krizi, felç veya ölüm sıklığında anlamlı bir artışa yol açmadı. Dördüncü yıla gelindiğinde ise tablo biraz değişti: bu olaylar ilacı bırakanlarda yüzde 12,7, sürdürenlerde yüzde 9,2 oranında görüldü. Çalışmanın yazarlarından Rita F. Redberg, bu küçük artışın bilimsel yazında yeni bir bulgu olduğunu söyledi. Ona göre bunun nedeni, çalışmanın öncekilere kıyasla daha fazla kişiyi içermesi ve takibin daha uzun sürmesi olabilir.

Redberg, bu küçük risk artışı nedeniyle bu hasta grubu için genel bir "bırakın" tavsiyesi verilemeyeceğini belirtti. Hastayla sağlık çalışanının birlikte karar vermesi gerektiğini söyleyen Redberg'e göre yine de daha önce kalp-damar olayı geçirmemiş bu yaş grubundaki çoğu kişi için ilacı bırakmak güvenli.

Çalışmanın sınırlılığı

Araştırmanın önemli bir sınırlılığı, iki grup arasında geçişlerin yaşanmasıydı. Bırakma grubundaki bazı kişiler statine yeniden başladı, sürdürme grubundaki bazıları ise ilacı kesti. Katılımcıların yaklaşık yüzde 14'ü çalışma sırasında diğer gruba geçti. Araştırmacılar bu durumu hesaba katmak için ek analizler yaptı ve sonuçlarda değişiklik görülmedi. Ayrıca veriler toplantıda sunulan ön bulgular niteliğinde; hakemli bir dergide yayımlanıp ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekiyor.

Arka plan

Statinler, karaciğerdeki kolesterol üretimini yavaşlatarak "kötü kolesterol" olarak bilinen LDL-kolesterolü düşüren ilaçlardır. Kandaki yüksek LDL, damar duvarında birikerek kan akışını bozabilir ve kalp krizi ile felç riskini artırabilir. Amerikan Kalp Derneği'nin 2026 tarihli ortak dislipidemi kılavuzu da statin tedavisini kolesterol yönetiminin temeli sayıyor. Kılavuz, ilk kalp krizi veya felci önlemeyi amaçlayan birincil korunmayı da kapsıyor.

Hekimler korunma amaçlı kullanımı, daha önce olay geçirmiş kişilerde sürdürülen tedaviden ayrı değerlendirir. Daha önce kalp krizi ya da felç geçirenlerde statinin yararı yaygın biçimde kabul edilir ve bu çalışma onları kapsamıyor. Çalışmanın odağı, hiç olay geçirmemiş ama yaşı ve eşlik eden hastalıkları nedeniyle çok sayıda ilaç kullanan kişilerdir.

Neden önemli?

İleri yaşta birden fazla kronik hastalığı olan kişiler çoğu zaman uzun bir ilaç listesiyle yaşar. Her ilacın yararı ile olası yan etkileri, kullanım yükü ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisi birlikte tartılmalıdır. Kas ağrısı, düşme ve kas kaybı gibi konular bu yaş grubunda günlük yaşamı doğrudan etkiler. Çalışma, ilacı bırakmanın ilk yıllarda belirgin bir zarar göstermediğini, uzun vadede ise küçük bir risk artışı olabileceğini ortaya koyuyor.

Bu nedenle sonuçlar, kendi kendine ilaç kesmek için bir dayanak sayılmamalı. Statin kullanan yaşlı bir kişinin ilacı bırakmayı düşünmesi halinde, kişisel risk durumunu ve tercihlerini hekimiyle konuşması en doğru yol olarak görünüyor.