Lif bakımından zengin beslenme, bağırsaktaki plastik parçacıkların atılmasına yardımcı olabilir

Baklagil ve yeşillik tüketmek için yeni bir gerekçe ortaya çıkmış olabilir. Nature Communications dergisinde 15 Ekim'de yayımlanan bir çalışmaya göre, lif oranı yüksek bir diyet bağırsaktaki plastik parçacıkların temizlenmesine katkı sağlayabilir. Deneyde plastik yutturulan farelerde, günlük yüksek lifli beslenme bu parçacıkların bağırsakta birikmesini engelledi.

Deneyde ne yapıldı?

Araştırmayı yürüten ekibin içinde Guangzhou'daki South China University of Technology'den çevre bilimci Eddy Y. Zeng de var. Zeng, bulguların lifin vücudu çevresel atıklara karşı koruma gücüne işaret ettiğini söylüyor. Ekibin çıkış noktası, lifin karmaşık bir polimer ağı oluşturması. Araştırmacılar bu ağın, yutulan plastikleri örümcek ağına takılan sinekler gibi yakalayabileceğini düşündü.

Bunu sınamak için fareleri düşük, orta ve yüksek lifli diyetlerle beslediler, ardından hayvanlara plastik parçacıklar verdiler. İzleyen 24 saat içinde orta ve yüksek lifli diyetteki fareler, düşük lifli diyettekilere kıyasla vücutlarından daha fazla parçacık attı. Zeng'e göre bu önemli, çünkü parçacıklar hasar verebiliyor. Günlük plastik beslemesinin bir hafta sürdürüldüğü aşamada araştırmacılar bağırsak dokusunda hasar gözlemledi. Çalışmanın bu hasarın hangi diyet gruplarında ortaya çıktığına dair ayrıntıları elimizdeki metinde yer almıyor.

Plastik vücuda nasıl giriyor?

Bugün yaşadığımız ortam plastikle dolu ve bunun büyük bölümü gözle görülemeyecek kadar küçük. Tek kullanımlık su şişeleri, hazır yemek kapları ve benzeri ürünlerden kopan mikro ve nanoplastikler, çeşitli yollarla vücuda girebiliyor. Bunların sağlığa tam olarak ne yaptığı henüz net değil, ancak bazı ipuçları var. Bilim insanları, insanların atardamarlarında bulunan plastik parçacıkları kalp krizi ve felç riskinin artmasıyla ilişkilendirdi. Plastik parçacık yutan farelerde de organ hasarı belirtileri görülebiliyor.

Lifin yararları ise zaten biliniyor. Kolesterolü düşürmeye, kan şekerini dengede tutmaya ve besinlerin bağırsaktan rahat ilerlemesine yardımcı oluyor. Zeng'e göre yeni sonuçlar bu listeye ek bir fayda ekleyebilir.

Arka plan

Lif, bitkisel besinlerde bulunan ve insan sindirim enzimleriyle büyük ölçüde parçalanamayan karbonhidratların genel adı. Baklagiller, tam tahıllar, sebzeler ve meyveler başlıca kaynaklar arasında. Lif suyu tutabilir, kütle oluşturabilir ve bağırsak içeriğinin hareketini etkileyebilir. Bu özellikleri, yutulan bazı maddelerin bağırsakta uzun süre kalmak yerine dışkıyla atılmasına yol açabilir. Çalışmadaki “ağ gibi yakalama” fikri de bu fiziksel özelliklere dayanıyor.

Mikroplastikler ve nanoplastikler, daha büyük plastik eşyaların zamanla parçalanmasıyla veya doğrudan küçük boyutlu üretilmesiyle ortaya çıkıyor. Gıdaya, suya ve havaya karışabildikleri için maruziyeti tümüyle sıfırlamak çok zor. Bu nedenle araştırmacılar hem kaynakta azaltmanın hem de vücuttaki birikimi sınırlayacak yöntemlerin peşinde.

Neden önemli?

Plastikten kaçınmak günlük hayatta çoğu zaman mümkün olmuyor. Bu yüzden vücuda giren parçacıkların atılmasını kolaylaştırabilecek, herkesin erişebildiği bir beslenme alışkanlığı umut verici görünüyor. Lifli gıdalar pahalı ya da özel ürünler değil; mutfakta zaten yer alan besinler.

Yine de temkin gerekiyor. Bulgular farelerden geliyor ve insanlarda aynı etkinin görüleceği ayrıca doğrulanmalı. Farelere verilen plastik miktarı ve türü, insanların gündelik maruziyetinden farklı olabilir. Ayrıca parçacıkların bağırsaktan atılması, vücudun başka dokularındaki olası birikimi ve uzun vadeli sağlık sonuçlarını tek başına yanıtlamıyor. Dolayısıyla bu çalışma, lifli beslenmenin plastik maruziyetine karşı bir kalkan olduğunu kanıtlamıyor; ancak sağlam bir araştırma yönü işaret ediyor.

Şimdilik güvenle söylenebilecek olan, lifli beslenmenin bilinen sağlık yararlarına yeni bir olasılığın eklendiği. İnsanlarda yapılacak izleme çalışmaları, bu etkinin gerçek hayatta ne kadar geçerli olduğunu gösterecek.