Çin, Dünyanın En Büyük Süperiletken Füzyon Mıknatısını Testle Diye Adım Attı

Çin, nükleer füzyon reaktörleri için dünyanın en büyük süperiletken mıknatısını testle geçerek, temiz ve sınırsız enerji vaat eden teknolojide kritik bir kilometre taşı yaptı. Xinhua haber ajansına göre, 21 metre uzunluğunda, 12 metre genişliğinde, 3,3 metre yüksekliğinde ve 582 ton ağırlığındaki bu mıknatıs, Fransa’daki Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (ITER) projesinin muadiline göre 1,3 kat daha büyük hacme ve üç kat daha fazla enerji depolama kapasitesine sahip.

Çin’in Kapsamlı Füzyon Teknolojisi Araştırma Tesisi (CRAFT) projesi, simit şeklindeki reaktöründe 100 milyon derecenin üzerindeki sıcaklıklarda hapsedilmiş “minyatür bir Güneş” yaratmayı hedefliyor. Bu hedefe ulaşmak için, mıknatıslarla oluşturulan manyetik alan, plazmanın milyonlarca dereceye ulaşması durumunda reaktör duvarlarının erimesini önleyen kritik bir rol oynuyor. Manyetik alan, yüklü parçacıkları önceden belirlenmiş rotalar boyunca yönlendirerek reaktörün duvarlarından uzak tutan bir yol işlevi görüyor.

Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Plazma Fiziği Enstitüsü, CRAFT projesi için iki kritik süperiletken sistem geliştirdi: toroidal alanlı bir mıknatıs ve ateşleyici görevi gören merkezi bir solenoid. Toroidal alanlı mıknatıs, füzyon reaktörlerinde plazmayı sınırlamak için kullanılan halka şeklindeki yapıyı ifade ederken, merkezi solenoid plazmada elektrik akımı oluşturarak füzyon tepkimelerini başlatmak için gereken ilk ısınmayı sağlayan devasa bir elektromıknatıs olarak görev yapıyor. Xinhua’ya göre hem mıknatıs hem de ateşleyicinin bütün performans testleri başarıyla tamamlandı.

Enstitü müdür yardımcısı Qin Jinggang, “Reaktördeki herhangi bir mıknatıstan daha karmaşık koşullar altında çalışan merkezi solenoid, bir füzyon cihazının başarılı bir şekilde ateşlenip istikrarlı bir şekilde sürdürülebilmesini doğrudan belirliyor” dedi. Araştırmacılar, mevcut mıknatısın 46,5 kiloamperlik akım için tasarlandığını ancak 60 kiloamperlik testlerden başarıyla geçtiğini belirtti. Bu, Çin’in 2006’dan beri çalışan Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak (EAST) reaktörünün 6 katı kapasiteye denk geliyor. Ayrıca, enstitü araştırmacısı Wu Yu, “Bu bobinlerden 16 tanesi bir araya getirilerek tam manyetik alanı oluşturacak ve her biri 100 kiloamper taşıyarak merkezde 6,5 tesla üretecek” şeklinde açıklama yaptı.

Bu gelişme, nükleer füzyon reaktörlerinin plazmayı uzun süre yüksek sıcaklıklarda muhafaza etme konusunda yaşadığı engeli aşmada kritik bir adıma işaret ediyor. Xinhua, ateşleyici testlerinin de olumlu geçtiğini ve muadillerini geride bıraktığını aktarıyor. Bilim insanları, tüm kritik teknolojilerin ülke içinde geliştirilmesinin, Çin’in yerli ürünlerle süperiletken bileşenler üretme yeteneğinin arttığı anlamına geldiğini vurguluyor. Çoğu ülkenin temiz enerji arayışında olduğu bu dönemde, Çin’in bu adımı, küresel füzyon araştırmalarında önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.