Antik DNA Analizi Medici Kardeşlerin Ölüm Sebebini Aydınlattı
Yale Üniversitesi araştırmacıları, Rönesans İtalya'sında Medici kardeşlerin iskelet kalıntılarında Plasmodium falciparum ve P. malariae izleri buldu. Çalışma, 1562 ve 1587 yıllarında yaşanan ölüm olaylarının sıtma nedeniyle gerçekleştiğini kanıtlıyor.
Rönesans döneminde Toskana'yı yöneten Medici ailesinin iki genç üyesinin ölümünün ardındaki gizem, antik DNA analizleri sayesinde aydınlatıldı. Yale Üniversitesi'nden Serena Tucci ve Adalgisa Caccone önderliğindeki ekip, iScience dergisinde yayımlanan çalışmada, Medici Şapelleri'nde gömülü kalıntılardan elde edilen dört kaburga örneğinde Plasmodium falciparum'un yeni bir suşunu tespit etti.
Çalışmanın ortak yazarı Valentina Giuffra, "O dönemde her iki kardeşte de aralıklı ateş gibi sıtmayla uyumlu semptomlar teşhis edilmişti" diyerek, antik DNA'nın tarihsel kayıtları doğruladığını belirtti. Ayrıca, Francesco de Medici'nin kalıntılarında P. falciparum'un yanı sıra P. malariae isimli ikinci bir türün moleküler izlerinin bulunduğu rapor edildi. Bu bulgu, o dönemde Avrupa'da iki sıtma paraziti türünün yaygın olabileceğine işaret ediyor.
Medici kardeşlerin ölümleri, 1562 yılında Kardinal Giovanni de Medici'nin Toskana sahillerinde annesi Eleonora di Toledo ve küçük kardeşi Garzia ile birlikte sıtma nedeniyle 19 yaşında hayatını kaybetmesiyle başladı. 1587'de ise Francesco de Medici ve eşi Bianca Cappello, Medici ailesinin Poggio'daki villasını ziyaret etti. Villa, sivrisineklerin yoğun olduğu pirinç tarlası bataklıklarının ortasındaydı. Çift, sıtmadaki gibi aralıklı ateş nöbetleri geçirdikten sonra arka arkaya iki gün içinde hayatını kaybetti. O dönemdeki anekdotlar, Francesco'nun kardeşi ve rakibi Kardinal Ferdinando de Medici'nin onları zehirlettiğine dair söylentilere yol açtı.
Alexander Ochoa, çalışmanın ortak yazarı olarak, "Antik DNA incelemeleri, bize sadece geçmişte yaşamış kişilerin kalıntılarına sıtma teşhisi koyma fırsatı sunmakla kalmıyor, aynı zamanda sıtma türlerinin evrimini anlamamız için bir pencere açıyor" dedi. Bu açıklama, sıtmanın tarihsel evrimi ve adaptasyon süreçleri hakkında yeni soruların ortaya çıkmasına zemin hazırlıyor.
Yale Üniversitesi araştırmacıları, "Çalışmamız, bu ölümcül patojenin tarihini haritalandırmak için gelişmiş antik DNA laboratuvar yöntemlerini kullanabileceğimizin harika bir örneği" diyerek, 20. yüzyıla kadar Orta İtalya'da endemik olan sıtmanın, bu yüzyılda yapılan kökünü kazımaya yönelik kampanyalarla bölgeden silindiğini vurguladı. Ayrıca, "Çalışma, hâlâ dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen ölümcül bir hastalık olan sıtma üzerine mevcut ve gelecekteki araştırmalara katkı sağlayabilecek veriler de ortaya koydu" şeklinde söz etti.
Bu bulgular, Medici kardeşlerin ölümünü açıklarken, aynı zamanda tarih boyunca sıtmanın evrimi ve yayılımı hakkında bilim insanlarına yeni bir pencere açıyor. Antik DNA'nın sağladığı bu derinlemesine bakış, geçmişteki hastalıkların günümüzle bağlantısını kurma çabalarına ışık tutuyor.