Cocos Adaları'nda 1,56 kilometrelik dev bir gül mercanı kolonisi haritalandı

Hint Okyanusu'ndaki Cocos (Keeling) Adaları'nın dış resifinde, bilinen en büyük mercan kolonileri arasına girebilecek bir oluşum belgelendi. Gül mercanı olarak bilinen Pachyseris cinsine ait koloni, resif yamacı boyunca 1,56 kilometre uzanıyor. Araştırmacılar bu uzunluğu, uç uca dizilmiş yaklaşık 100 otobüse benzetiyor.

Otuz yılı aşkın süre önce fark edildi, şimdi bütünüyle haritalandı

Mercanın geniş bölümlerini otuz yıldan uzun süre önce ilk kez yerel dalış operatörü Dieter Gerhard gördü. Ancak resifin sistemli biçimde haritalanmasına başlanana kadar oluşumun gerçek boyutu anlaşılamadı. Ayrı ayrı görünen bölümlerin aslında tek bir devasa koloninin parçaları olabileceği ancak o zaman akla geldi.

Çalışmayı Adelaide Üniversitesi'nden Dr. JP Hobbs yürüttü. Ekipte Queensland Müzesi ve James Cook Üniversitesi'nden araştırmacılar da yer aldı. Hobbs haritalama işine aylar ayırdı. Bazı dalışlarda hava tüpü koloninin ucuna varmadan bittiğinde, ilerlediği noktayı GPS ile işaretleyip sonraki dalışta oradan devam etti. Kolonin tamamının sınırlarını çıkarmak için toplam 12 dalış gerekti.

Ölçüler neyi gösteriyor?

Koloni, dış resif yamacında 14 ile 65 metre arasındaki derinliklerde yer alıyor. Ortalama genişliği 36,5 metre. Kapladığı alan 56.940 metrekareye ulaşıyor; bu, Melbourne Kriket Stadyumu'nun oyun alanının üç katından fazla. Ana koloninin ötesinde, 200 ile 300 metre daha uzanan ek bölümler de var. Yani toplam yayılım, ana gövdeye ait ölçülerden bile büyük olabilir.

Derinlik aralığının geniş olması da dikkat çekici. Işık, dalga etkisi ve sıcaklık gibi koşullar yüzeye yakın kesimlerle derin kesimler arasında belirgin biçimde değişir. Aynı mercan topluluğunun bu kadar farklı koşulda varlığını sürdürmesi, resif ekolojisi açısından ayrıca incelenmeye değer bir konu.

Asıl soru: Tek bir canlı mı, birleşmiş koloniler mi?

Keşfin en ilgi çekici yanı henüz yanıtlanmış değil. Araştırmacılar bu dev yapının gerçekten tek bir mercan organizması mı, yoksa zaman içinde kaynaşmış birden fazla koloni mi olduğunu bilmiyor. Bunu anlamak için genetik testlere başvuruluyor. Sonuçlar, bu oluşumun gerçekte neyi temsil ettiğini ve ona hangi sıfatla yaklaşılması gerektiğini belirleyecek.

Queensland Müzesi bilim insanlarının da içinde bulunduğu ekip, bulgunun Avustralya'nın uzak deniz ortamlarındaki kendine özgü mercan topluluklarına dair yeni bilgi sağladığını belirtiyor.

Neden önemli?

Mercan koloni, çok sayıda küçük canlının, yani polipin bir araya gelmesiyle oluşur. Genetik olarak aynı polipler tek bir koloni sayılır. Dolayısıyla “en büyük mercan” gibi bir iddia, yalnızca boyutla değil, kolonin genetik bütünlüğüyle de ilgilidir. Genetik testlerin sonucu, bu oluşumun tek bir bireyin ürünü olup olmadığını açıklığa kavuşturacak.

Bu tür keşifler, uzak ve nispeten az incelenmiş resiflerin hâlâ sürprizler barındırdığını gösteriyor. Mercan resifleri iklim değişikliği, deniz suyu ısınması ve kirlilik gibi baskılarla karşı karşıya. Böyle büyük ve görünüşe göre sağlam bir oluşumun belgelenmesi, koruma çalışmaları için bir referans noktası olabilir. Mercanın zaman içinde nasıl değiştiğini izlemek de ileride mümkün hale gelir.

Haritalamanın yöntemi de not edilmeye değer. Dalgıçların GPS ile işaret bırakarak adım adım ilerlemesi, pahalı teknolojiye ihtiyaç duymadan geniş bir sualtı alanını ölçebilmenin mümkün olduğunu gösteriyor. Yerel dalış topluluğunun gözlemlerinin bilimsel çalışmaya dönüşmesi de, yerel bilgi ile akademik araştırmanın birleştiği güçlü bir örnek sunuyor.

Arka plan

Cocos (Keeling) Adaları, Hint Okyanusu'nda Avustralya'ya bağlı, uzak bir mercan adaları grubudur. Bu tür okyanus adaları çoğunlukla yoğun insan faaliyetinden uzak olduğu için resif topluluklarını daha az müdahaleyle incelemek açısından değerlidir. Dış resif yamaçları ise derinliğe doğru inen, güçlü dalga ve akıntıların etkili olduğu bölgelerdir.

Pachyseris cinsi mercanlar genellikle ince, yaprak ya da plaka biçimli büyüme gösterir. Bu yapı, ışığı verimli yakalamalarına yardımcı olur. Mercanlar, dokularında yaşayan tek hücreli algler sayesinde beslenmelerinin önemli bölümünü sağlar; bu yüzden ışık koşulları büyüme biçimlerini belirler. Genetik analiz sonuçları yayımlandığında, koloninin yaşı, oluşum süreci ve resifteki yeri hakkında daha net bir tablo ortaya çıkması bekleniyor.